Mantra 5
Sukta 133
Sanskrit (Devanagari)
यां त्वा पूर्वे भूतकृत ऋषयः परिबेधिरे। सा त्वं परि ष्वजस्व मां दीर्घायुत्वाय मेखले
IAST Transliteration
yā́ṃ tvā pū́rve bhūtakṛ́ta ṛ́ṣayaḥ parí bedhiré | sā́ tvaṃ parí ṣvajásva mā́ṃ dīrghāyutvā́ya mekhale
English Translation (Griffith/Whitney)
Thee whom the ancient Seers, the Makers of beings, have girt about—do thou, that same, clasp me round, O Mekhalā, for the winning of long life.
Word by Word
याम्whom/which (f.)
याम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूर्वेthe former/ancient (ones)
पूर्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
भूतकृतःmakers of beings; creators
भूतकृतः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootभूतकृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; भू + कृत्)
ऋषयःseers
ऋषयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
परिबेधिरेthey fastened/they bound around
परिबेधिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootपरि + विध्/व्यध् (धातु: विध्/व्यध् ‘to pierce, fasten’; परि-उपसर्ग)
साshe/that (f.)
सा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
ष्वजस्वembrace! clasp!
ष्वजस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्वञ्ज्/स्वज् (धातु ‘to embrace, cling’)
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दीर्घायुत्वायfor long life
दीर्घायुत्वाय:
सम्प्रदान (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootदीर्घायुत्व (प्रातिपदिक; दीर्घ + आयुस् + त्व)
मेखलेO girdle/belt (amulet-girdle)
मेखले:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootमेखला (प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)
Devata: Mekhalā (protective encircling power)
Chandas: Anuṣṭubh-like (pragmatic charm-meter)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"From reverent remembrance of seers to a quiet, intimate request for protection and long life.","listener_experience":"Comforting, stabilizing; sense of being embraced by tradition.","intensity":3}