Mantra 7

Sukta 29

Sanskrit (Devanagari)

ययो रथः सत्यवर्त्मर्जुरश्मिर्मिथुया चरन्तमभियाति दूषयन्। स्तौमि मित्रावरुणौ नाथितो जोहवीमि तौ नो मुञ्चतमंहसः

IAST Transliteration

yáyoḥ ráthaḥ satyá-vartmā́ r̥jú-raśmir mithuyā́ cárantam abhiyā́ti dū́ṣayan | stáumi mitrā́varuṇau nāthitó jóhavīmi táu no muñcatam áṃhasaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Whose chariot holdeth true its course, with straightened reins, assaileth him who walketh falsely, smiting the corrupter—Mitra and Varuṇa I praise; in need I call on them: do ye release us from distress and sin.

Word by Word

• यया: by which (by whom/whereby)
• यया: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-

• रथः: the chariot
• रथः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• सत्यवर्त्मा: having a true path
• सत्यवर्त्मा: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: सत्य-वर्त्मन् (समास-प्रातिपदिक)

• ऋजुरश्मिः: with straight reins
• ऋजुरश्मिः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: ऋजु-रश्मि (समास-प्रातिपदिक)

• मिथुया: falsely, deceitfully
• मिथुया: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: मिथु (अव्यय-प्रातिपदिक) → मिथुया

• चरन्तम्: moving, behaving (one who goes about)
• चरन्तम्: कर्म
• Type: Participle
• Root: चर् (धातु) → चरन्त् (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)

• अभियाति: approaches, goes against
• अभियाति: —
• Type: Verb
• Root: अभि-या (धातु √या ‘गच्छ्’)

• दूषयन्: spoiling, corrupting
• दूषयन्: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: दूष् (धातु) → दूषयन्त् (णिच्-प्रत्यय, शतृ)

• स्तौमि: I praise
• स्तौमि: —
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु √स्तु ‘स्तुतौ’)

• मित्रावरुणौ: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणौ: कर्म
• Type: Noun
• Root: मित्र-वरुण (द्वन्द्व-समास-प्रातिपदिक)

• नाथितः: as one seeking protection; needy
• नाथितः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: नाथित (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक; √नाथ्/नाथ ‘आश्रये/नाथत्वे’ से ‘नाथित’)

• जोहवीमि: I repeatedly call upon, I invoke
• जोहवीमि: —
• Type: Verb
• Root: ह्वे (धातु √ह्वे/√हू ‘आह्वाने’) → जोहवी (वेदिक-आवृत्त/इंटेन्सिव्-प्रयोग)

• तौ: those two (they both)
• तौ: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: to us / for us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• मुञ्चतम्: release (you two)!
• मुञ्चतम्: —
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु √मुच् ‘मोचने’)

• अंहसः: from distress/sin/evil
• अंहसः: अपादान
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition for 4.29 (not specified in input).

Devata: Mitra-Varuṇa.

Chandas: Triṣṭubh.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From threat (pursuit of falsehood) to calm release (muñcatam).","listener_experience":"A stern but reassuring sense of cosmic justice; relief through re-centering on truth.","intensity":6}