Mantra 1

Sukta 71

Sanskrit (Devanagari)

महां इन्द्रः परश्च नु महित्वमस्तु वज्रिणे । द्यौर्न प्रथिना शवः

IAST Transliteration

mahā́n índraḥ paráś ca nú mahitvám astu vajríṇe | dyaúr ná prathinā́ śávaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Mighty is Indra, yea, farther still; now let majesty be for the Thunderer—his force, like heaven, broad in its expanse.

Word by Word

• महान्: great
• महान्: विशेषण (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• परः: supreme, beyond
• परः: विशेषण (इन्द्रस्य)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च

• नु: indeed, now
• नु: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: नु

• महि: greatly
• महि: विशेषणार्थ-निपात
• Type: Indeclinable
• Root: महि

• त्वम्: -ness, state; here: greatness
• त्वम्: कर्तृ (अस्तु इत्यस्य)
• Type: Noun (abstract)
• Root: त्व (प्रातिपदिक; तद्धित-भाववाचक)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• वज्रिणे: to the wielder of the thunderbolt
• वज्रिणे: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक)

• द्यौः: heaven, sky
• द्यौः: कर्तृ (द्वितीय-वाक्ये)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: उपमान-चिह्न
• Type: Indeclinable
• Root: न

• प्रथिना: with breadth; by expansiveness
• प्रथिना: करण/हेतुविशेषण (विस्तार-प्रकारेण)
• Type: Noun (instrumental qualifier)
• Root: प्रथिन् (प्रातिपदिक; ‘विस्तार/प्रथन’ अर्थे)

• शवः: strength, might
• शवः: कर्तृ/विशेष्य (अन्त्यपादे; बलार्थक)
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Ṛgvedic provenance (Indra-stotra tradition); in AV 20, many hymns are adopted from RV—specific r̥ṣi attribution follows the RV source-hymn lineage.

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh/related stotra-meter tradition (as per RV source); AV 20 often preserves RV meters.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Assertion of greatness → conferment of majesty → resting in spacious strength.","listener_experience":"Uprightness, dignity, calm power.","intensity":5}