Mantra 6
Sukta 63
Sanskrit (Devanagari)
यश्चिद्धि त्वा बहुभ्य आ सुतावां आविवासति । उग्रं तत् पत्यते शव इन्द्रो अङ्ग
IAST Transliteration
yáś cid dhí tvā bahúbhya ā́ sutā́vān āvivā́sati | ugráṁ tát patyate śáva índro aṅgá ||
English Translation (Griffith/Whitney)
For even he who, Soma-pressing, would from among the many court thee and do thee service—unto him that fierce might falls for lordship: ’tis Indra, verily.
Word by Word
यःwho
यः:
कर्तृ (यः = कर्ता)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्even, indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय) < चि (समुच्चय/अपि-अर्थे)
हिfor, indeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
त्वाyou (acc.)
त्वा:
कर्म (आविवासति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बहुभ्यःto/for many (persons/hosts)
बहुभ्यः:
सम्प्रदान (यजमान/देव-समूहाय)
TypeAdjective (used substantively)
Rootबहु (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
सुतावान्having (soma) pressed; possessing pressed soma
सुतावान्:
कर्तृ (आविवासति इत्यस्य; यः… सुतावान्)
TypeAdjective
Rootसुत + वत् (प्रातिपदिक; ‘having soma pressed/pressed (soma)’)
आविवासतिserves/entertains; pays reverent hospitality
आविवासति:
क्रिया (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + वस् (धातु; ‘to dwell/abide’, here ‘to approach/serve, to entertain’)
उग्रम्fierce, mighty
उग्रम्:
कर्म/विशेष्य-सम्बन्धः (तत्-शवः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्तृ (पत्यते इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पत्यतेfalls/comes down; descends
पत्यते:
क्रिया
TypeVerb
Rootपत् (धातु; ‘to fall’, also ‘to fly/descend’)
शवःstrength, might
शवः:
कर्तृ/विशेष्य (तत्… शवः)
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक; ‘strength, might, power’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (अन्तर्निहितः—इन्द्रः एव)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अङ्गindeed, surely (emphatic particle)
अङ्ग:
—
TypeIndeclinable
Rootअङ्ग (निपात)
Attribution
Rishi: Ṛgvedic provenance (per corresponding RV hymn attribution)
Devata: Indra
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From social uncertainty (‘among many’) to assured empowerment through Indra’s fierce might.","listener_experience":"Competitive calm; sense of earned authority rather than anxious comparison.","intensity":6}