Mantra 5
Sukta 20
Sanskrit (Devanagari)
इन्द्रो अङ्गं महद् भयमभी षदप चुच्यवत्। स हि स्थिरो विचर्षणिः
IAST Transliteration
índro aṅgáṃ mahád bhayám abhí ṣád ápa cucyavat | sá hí sthiró vícarṣaṇiḥ
English Translation (Griffith/Whitney)
Indra, in truth, hath faced the mighty fear and thrust it clean away. For he is steadfast, ruling wide o’er men.
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अङ्गindeed; O (particle)
अङ्ग:
—
TypeIndeclinable
Rootअङ्ग (अव्यय/निपात)
महत्great
महत्:
कर्म (भयम्-विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
भयम्fear
भयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
अभीtowards; against
अभी:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
षत्sat down; took position
षत्:
कर्तृ (इन्द्रः) क्रियापद
TypeVerb
Rootसद् (धातु) → षद् (वेदिक-रूप)
अपaway; off
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
चुच्यवत्shook off; drove away
चुच्यवत्:
कर्तृ (इन्द्रः) क्रियापद
TypeVerb
Rootच्यव् (धातु) + उपसर्गः (अप) ; पुनरुक्त-आभ्यास (चु-)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिfor; indeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय/निपात)
स्थिरःfirm; steadfast
स्थिरः:
कर्तृ (सः-विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootस्थिर (विशेषण-प्रातिपदिक)
विचर्षणिःwide-ruling; eminent among men/peoples
विचर्षणिः:
कर्तृ (इन्द्रः-विशेषणत्वेन)
TypeNoun/Adjective
Rootविचर्षणि (प्रातिपदिक; ‘विशेष-चर्षणि’ इति छान्दस-शब्दः)
Attribution
Rishi: RV-source tradition (to be confirmed per anukramaṇī).
Devata: Indra.
Chandas: RV-derived metre (to be confirmed).
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Fear acknowledged → confronted → expelled → steadiness established.","listener_experience":"Courage returns; breathing slows; sense of being ‘held’ by a firm protector.","intensity":6}