Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 16

साध्वर्या अतिथिनीरिषिरा स्पार्हाः सुवर्णा अनवद्यरूपाः । बृहस्पतिः पर्वतेभ्यो वितूर्या निर्गा ऊपे यवमिव स्थिविभ्यः

sā́dhvaryā́ atithínīr iṣirā́ spā́rhāḥ suvarṇā́ anavadyárūpāḥ | bṛ́haspátiḥ párvatebhyo vitū́rya nír gā́ ū́pe yávam iva sthivíbhyáḥ

Rightly-oblationed, guest-like, swift, and much-to-be-desired—golden, of faultless form—Bṛhaspati, cleaving them from the mountains, brought the cows forth and near, as barley (comes) from the sieves.

साध्वऱ्याःthe good/noble (women)
साध्वऱ्याः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसाधु-अर्या (प्रातिपदिक) / साध्व् (विशेषण-प्रातिपदिक)
अतिथिनीःguest-women / hostesses
अतिथिनीः:
Kartā
TypeNoun
Rootअतिथिनी (प्रातिपदिक; अतिथि-सम्बद्ध)
इषिराःvigorous, lively
इषिराः:
Kartā
TypeAdjective
Rootइषिर (प्रातिपदिक)
स्पार्हाःdesirable, lovely
स्पार्हाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootस्पार्ह (प्रातिपदिक)
सुवर्णाःgolden, of good color
सुवर्णाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसुवर्ण (प्रातिपदिक)
अनवद्यरूपाःof faultless form
अनवद्यरूपाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअनवद्य-रूप (समास; अनवद्य + रूप)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
पर्वतेभ्यःfrom the mountains
पर्वतेभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
वितूर्याhaving passed beyond / having crossed
वितूर्या:
(क्रियाविशेषण)
TypeVerbal (absolutive) / Kṛdanta
Rootवि + तॄ (धातु) → वितूर्य (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वा-प्राय)
निर्गाःthe outgoings/streams (those that go forth)
निर्गाः:
Kartā
TypeNoun
Rootनिर् + गा (धातु) → निर्ग (कृदन्त/नाम; ‘going out’)
ऊपेapproached, came near
ऊपे:
Kriyā
TypeVerb
Rootउप (अव्यय) + इ (धातु) → उपे (तिङन्त)
यवम्barley
यवम्:
Karma
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
(उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
स्थिविभ्यःfrom the thick/solid (masses)
स्थिविभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootस्थिवि (प्रातिपदिक; ‘thick/solid mass’)

Rishi: Bṛhaspati (mythic seer) / Angiras-tradition (Vala myth complex)

Devata: Bṛhaspati

Chandas: Triṣṭubh (RV-style; AV 20 largely RV-derived)

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Wonder at the golden, faultless power → decisive breakthrough → joyful approach of wealth.","listener_experience":"Hopeful amazement; felt sense of ‘doors opening’.","intensity":7}