Previous Mantra

Mantra 3

Sukta 109

ता अस्य नमसा सहः सपर्यन्ति प्रचेतसः । व्रतान्यस्य सश्चिरे पुरूणि पूर्वचित्तये वस्वीरनु स्वराज्यम्

tā́ asya námāsā sáhaḥ saparyánti prácetasaḥ | vratā́ny asya saścire purū́ṇi pūrvácittaye vásvīr ánu svārā́jyam ||

Those, the wise, with reverence worship his might; they have followed his ordinances, many, for ancient forethought—bounteous—following after sovereign power.

ताःthose (fem. pl.)
ताः:
कर्म (स्तुत्याः/पूज्याः) अथवा कर्मपद-सम्बन्धः (सपर्यन्ति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → सा (स्त्री.)
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of him/its’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नमसाwith reverence, by obeisance
नमसा:
करण
TypeNoun
Rootनमस् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
सहःmight, power
सहः:
कर्म (सपर्यन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसहस् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
सपर्यन्तिthey worship, they honor
सपर्यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootसपर्य् (धातु; ‘पूजायाम्/सेवायाम्’)
प्रचेतसःthe wise/foreknowing ones
प्रचेतसः:
कर्ता
TypeAdjective (substantive)
Rootप्र-चेतस् (विशेषण/नाम-प्रातिपदिक)
व्रतानिvows, ordinances
व्रतानि:
कर्म (सश्चिरे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootव्रत (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सश्चिरेthey have followed/observed
सश्चिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootसश्चर्/सश्चर् (धातु; ‘अनुसरणे/समाचरणे’—वेदिक प्रयोग) अथवा √चर् (चरति) इत्यस्य वेदिक-समास/उपसर्ग-प्रयोगः
पुरूणिmany
पुरूणि:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootपुरु (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘many’)
पूर्वचित्तयेfor ancient insight/forethought
पूर्वचित्तये:
सम्प्रदान (उद्देश्य/हित)
TypeNoun
Rootपूर्व-चित्ति (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘former thought/ancient insight’)
वस्वीःthe bountiful (fem. pl.)
वस्वीः:
कर्म (अनु इत्यनेन सह—अनुगमनस्य)
TypeAdjective (substantive)
Rootवस्वी (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘rich, bountiful’)
अनुafter, following
अनु:
क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ (अनुगमन/अनुवर्तन)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
स्वराज्यम्self-rule, sovereignty
स्वराज्यम्:
कर्म (अनु—अनुगम्यं/प्राप्यं)
TypeNoun
Rootस्व-राज्य (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)

Rishi: Ṛgvedic provenance; follow RV parallel attribution (to be verified).

Devata: Indra

Chandas: RV-style meter (verify by RV parallel).

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From reverent composure to confident sovereignty.","listener_experience":"A dignified strengthening: humility without weakness, authority without arrogance.","intensity":6}