Mantra 11
Sukta 96
Sanskrit (Devanagari)
ब्रह्मणाग्निः सम्विदानो रक्षोहा बाधतामितः । अमीवा यस्ते गर्भं दुर्णामा योनिमाशये
IAST Transliteration
bráhmaṇā́gníḥ saṃvidā́nó rakṣohā́ bā́dhatām itáḥ | amī́vā yás te gárbhaṃ durṇā́mā yónim ā́śaye ||
English Translation (Griffith/Whitney)
With brahman let Agni, well-aware, the Rakṣas-slayer, thrust hence away the wasting ill—what ill-named bane lies lodged upon thy embryo, upon the womb.
Word by Word
ब्रह्मणाby/with sacred formula (brahman)
ब्रह्मणा:
करण
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
संविदानःbeing in accord/acting in concert (well-disposed)
संविदानः:
कर्तृ
TypeAdjective (participle)
Rootसम् + √विद् (विदँ ‘जानने’) → संविद्; (कृदन्त: शानच्)
रक्षोहाslayer of demons (rakṣas)
रक्षोहा:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootरक्षस् + हन् (प्रातिपदिक-समास: बहुव्रीहि/तत्पुरुष ‘रक्षो-हन्’)
बाधताम्let (him) repel/drive away
बाधताम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√बाध् (बाधँ ‘पीडने/निवारणे’)
इतःfrom here
इतः:
अपादान
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय; इदम्-प्रत्यय/तसिल्)
अमीवाःdiseases/ailments
अमीवाः:
कर्म
TypeNoun
Rootअमीवा (प्रातिपदिक)
यःwho (he that)
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गर्भम्embryo/womb-child
गर्भम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
दुर्नामाill-named, of evil repute (malign)
दुर्नामा:
कर्तृ (यः … दुर्नामा)
TypeAdjective
Rootदुर् + नामन् (प्रातिपदिक-समास: कर्मधारय ‘दुर्नामन्’)
योनिम्womb, place of birth
योनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
आशयेin the resting-place/seat (lair)
आशये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootआ + √शी (शीङ् ‘शयने’) → आशय; (कृदन्त: यत्/अच्-प्रत्यय; ‘आशय’)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (protective/obstetric charm corpus)
Devata: Agni (rakṣohā) empowered by brahman
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From alert recognition of threat to decisive banishment and protection.","listener_experience":"Empowerment, boundary-strength, relief that something hostile is being removed.","intensity":7}