Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 2

चतुर्नमो अष्टकृत्वो भवाय दश कृत्वः पशुपते नमस्ते । तवेमे पञ्च पशवो विभक्ता गावो अश्वाः पुरुषा अजावयः

catúr námo aṣṭakṛ́tvo bhavā́ya dáśa kṛ́tvaḥ paśupate námas te | tavéme páñca paśávo víbhaktā gā́vo aśvā́ḥ púruṣā ajā́ aváyaḥ ||

Fourfold homage, eight times, to Bhava; ten times, O Lord of creatures, homage to thee. Thine are these five kinds of cattle, apportioned—cows, horses, men, goats, and sheep.

चतुःfour (times)
चतुः:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण/परिमाण-निर्देश)
TypeNumeral/Adjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
नमःobeisance, salutation
नमः:
Karma (नमस्कार-क्रिया का विषय/उच्चारण)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
अष्टकृत्वःeight times
अष्टकृत्वः:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण/आवृत्ति)
TypeIndeclinable (frequency adverb)
Rootअष्टन् + कृत्वस् (प्रातिपदिक; कृत्वस् = ‘बार’)
भवायto Bhava (Rudra/Śiva)
भवाय:
Sampradāna
TypeNoun (proper/epithet)
Rootभव (प्रातिपदिक; शिव/रुद्र का नाम)
दशten
दश:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण/परिमाण-निर्देश)
TypeNumeral
Rootदशन् (प्रातिपदिक)
कृत्वःtimes
कृत्वः:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण/आवृत्ति)
TypeIndeclinable (frequency adverb)
Rootकृत्वस् (प्रातिपदिक)
पशुपतेO Paśupati (Lord of creatures)
पशुपते:
(सम्बोधन) —
TypeNoun (epithet)
Rootपशुपति (प्रातिपदिक)
नमःobeisance
नमः:
Karma
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
तेto you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
तवof you, your
तव:
(सम्बन्ध/षष्ठी) —
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
इमेthese
इमे:
Kartā (वाक्य-विषय)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
पञ्चfive
पञ्च:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeNumeral/Adjective
Rootपञ्चन् (प्रातिपदिक)
पशवःanimals, cattle
पशवः:
Kartā
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
विभक्ताःapportioned, distributed
विभक्ताः:
Kartā (पशवः इत्यस्य विशेषण)
TypeParticiple/Adjective
Rootवि + √भज् (भजँ सेवायाम्/विभागे) → विभक्त (कृदन्त, क्त)
गावःcows
गावः:
Kartā (पशवः के भेद)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
Kartā (पशवः के भेद)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
पुरुषाःmen, humans
पुरुषाः:
Kartā (पशवः के भेद)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
अजावयःgoats and sheep
अजावयः:
Kartā (पशवः के भेद)
TypeNoun (compound)
Rootअजा + अवि (द्वन्द्व-समास; प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Bhava / Paśupati (Rudra)

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From anxious holding of wealth → to reverent surrender → to quiet confidence in protection.","listener_experience":"A solemn, orderly feeling; reassurance that one’s livelihood is held within a larger guardianship.","intensity":4}