Sutra 28
Devanagari script
राज्यकारणाद्द् हि पिता पुत्रान्पुत्राश्च पितरमभिद्रुह्यन्ति किमङ्ग पुनरमात्यप्रकृतिर्ह्येकप्रग्रहो राज्यस्य ॥ कZ_०५.६.२८ ॥
Transliteration
rājyakāraṇād dhi pitā putrān putrāś ca pitaram abhidruhyanti kimaṅga punar amātya-prakṛtir hy eka-pragraho rājyasya
Translation
For the sake of the kingdom, fathers betray sons and sons betray fathers—how much more so the ministerial element, which is the single decisive handle by which the kingdom is held and directed.
Word by Word
राज्यकारणात्from/for the cause of kingship (i.e., for the sake of the state/sovereignty)
राज्यकारणात्:
TypeNoun
Rootकारण
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; पञ्चमी (अपादान); ‘राज्यस्य कारणम्’ इति समासः
हिindeed, for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात (हेतौ/खलु-अर्थे)
पिताthe father
पिता:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; द्वितीया
पुत्राःsons
पुत्राः:
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; प्रथमा
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
पितरम्the father
पितरम्:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
अभिद्रुह्यन्तिbetray, act treacherously against
अभिद्रुह्यन्ति:
TypeVerb
Rootद्रुह्
Formलट्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद; उपसर्गः ‘अभि-’; धातोः अर्थः ‘द्रोहं करोति’
किम्what? (how much more?)
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया; प्रश्नार्थक
अङ्गthen, indeed (emphatic)
अङ्ग:
TypeParticle
Rootअङ्ग
Formनिपात; विशेषेण ‘किमङ्ग पुनः’ इति वाक्यप्रयोगे बलवत्तर-न्यायार्थक
पुनःagain; moreover; rather
पुनः:
TypeAdverb
Rootपुनः
Formअव्यय; पुनरुक्ति/अधिक्ये
अमात्यप्रकृतिःthe ministerial element (the ministers/official establishment)
अमात्यप्रकृतिः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; ‘अमात्यस्य प्रकृतिः’ (अमात्य-प्रकृति)
हिindeed, for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात (हेतौ/खलु-अर्थे)
एकप्रग्राहःa single controlling hold/handle (a single point of control)
एकप्रग्राहः:
TypeNoun
Rootप्रग्राह
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; ‘एकः प्रग्राहः’ (एक-प्रग्राह)
राज्यस्यof the kingdom/state
राज्यस्य:
TypeNoun
Rootराज्य
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी (सम्बन्ध)
Entities Mentioned
F
fatherS
sonsM
ministerial prakṛti (amātya)S
state/kingdomFAQs
Kinship does not prevent power struggles; therefore governance must be designed for ambition, not ideal loyalty.
Because control over ministers/administration provides the most direct operational control over state machinery.