Sutra 7

Devanagari script

ईप्सितः पणेत धर्मार्थानुयोगमविशिष्टेषु बलवत्संयुक्तेषु दण्डधारणं मत्संयोगे तदात्वे च दण्डधारणमिति न कुर्याः पक्षं वृत्तिं गुह्यं च मे नोपहन्याः संज्ञया च त्वां कामक्रोधदण्डनेषु वारयेयमिति ॥ कZ_०५.४.०७ ॥

Transliteration

īpsitaḥ paṇeta dharmārthānuyogam aviśiṣṭeṣu balavatsaṃyukteṣu daṇḍadhāraṇaṃ matsaṃyoge tadātve ca daṇḍadhāraṇam iti na kuryāḥ pakṣaṃ vṛttiṃ guhyaṃ ca me nopahanyāḥ saṃjñayā ca tvāṃ kāmakrodhadaṇḍaneṣu vārayeyam iti

Translation

If he seeks to win favour, he should propose: ‘Apply inquiry guided by dharma and artha; reserve punishment for cases where the situation is clear and strongly corroborated; do not rush to punitive action merely from my association or in the heat of the moment. Do not injure my faction, livelihood, or secrets; and by prior understanding I shall restrain you from punishments driven by desire or anger.’

Word by Word

• ईप्सितः: desired; sought-for
• Type: Participle (Verbal adjective)
• Root: ईप्स् (इष्)
• Form: प्र.पुं. एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• पणेत: he should bargain / propose terms
• Type: Verb
• Root: पण्
• Form: विधिलिङ्/आज्ञार्थे; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्

• धर्मार्थानुयोगम्: questioning/examination regarding dharma and artha
• Type: Noun
• Root: अनु-युज्
• Form: पुं. एकवचनम्; द्वितीया विभक्तिः; धर्मार्थयोः अनुयोगः (questioning/examination on dharma and artha)

• अविशिष्टेषु: among those not distinguished (i.e., not singled out)
• Type: Adjective
• Root: विशिष्
• Form: पुं/नपुं. बहुवचनम्; सप्तमी विभक्तिः; न-उपसर्गेण ‘अविशिष्ट’

• बलवत्संयुक्तेषु: among those joined with (i.e., supported by) strength; strongly allied
• Type: Adjective (PPP used adjectivally)
• Root: सम्-युज्
• Form: पुं/नपुं. बहुवचनम्; सप्तमी विभक्तिः; बलवत् + संयुक्त (joined with/possessed of strength)

• दण्डधारणम्: the holding/maintenance of punishment (coercive power)
• Type: Noun (action noun)
• Root: धृ
• Form: नपुं. एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया (contextually object of ‘पणेत’/topic); दण्डस्य धारणम्

• मत्संयोगे: in association/alliance with me
• Type: Noun
• Root: सम्-युज्
• Form: पुं. एकवचनम्; सप्तमी विभक्तिः; मत् (मम) + संयोग

• तदात्वे: at that very time; then
• Type: Noun (temporal)
• Root: तदात्व (तद्+आत्व)
• Form: नपुं. एकवचनम्; सप्तमी विभक्तिः; ‘at that time/then’

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• दण्डधारणम्: holding of punishment/force
• Type: Noun (action noun)
• Root: धृ
• Form: नपुं. एकवचनम्; प्रथमा/द्वितीया; पुनरुक्तिः (emphatic repetition)

• इति: thus
• Type: Quotative particle
• Root: इति
• Form: उक्त्यन्त-निदर्शक अव्यय

• न: not
• Type: Negation
• Root: न
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• कुर्याः: you should do / you should make
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: विधिलिङ्; परस्मैपदम्; मध्यमपुरुषः एकवचनम्

• पक्षम्: a side; a faction; a party
• Type: Noun
• Root: पक्ष
• Form: पुं. एकवचनम्; द्वितीया विभक्तिः

• वृत्तिम्: livelihood/maintenance; conduct
• Type: Noun
• Root: वृत्ति
• Form: स्त्री. एकवचनम्; द्वितीया विभक्तिः

• गुह्यम्: a secret; confidential matter
• Type: Adjective/Noun
• Root: गुह्य
• Form: नपुं. एकवचनम्; द्वितीया विभक्तिः

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• मे: of me / to me
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: षष्ठी/चतुर्थी एकवचनम् (enclitic)

• न: not
• Type: Negation
• Root: न
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• उपहन्याः: you should not injure/undermine
• Type: Verb
• Root: उप-हन्
• Form: विधिलिङ्; परस्मैपदम्; मध्यमपुरुषः एकवचनम्

• संज्ञया: by a sign / by an agreed signal
• Type: Noun
• Root: संज्ञा
• Form: स्त्री. एकवचनम्; तृतीया विभक्तिः

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• त्वाम्: you
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: द्वितीया एकवचनम्

• कामक्रोधदण्डनेषु: in punishments/discipline regarding lust and anger
• Type: Noun
• Root: दण्डन
• Form: नपुं. बहुवचनम्; सप्तमी विभक्तिः; काम-क्रोधयोः दण्डनानि (punishments for lust and anger)

• वारयेयम्: I should restrain/forbid (you)
• Type: Verb
• Root: वृ (वारयति)
• Form: विधिलिङ्; परस्मैपदम्; उत्तमपुरुषः एकवचनम्

• इति: thus
• Type: Quotative particle
• Root: इति
• Form: उक्त्यन्त-निदर्शक अव्यय

Entities Mentioned

• punishment (daṇḍa)
• faction (pakṣa)
• secrets (guhya)

More Details

FAQs

What governance principle is implied by delaying punishment until 'balavat-saṃyukta' grounds exist?

A proto–due-process norm: sanctions should follow strong corroboration, not suspicion, personal association, or momentary emotion.