Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 3

स सत्त्रिभिः शपथपूर्वमेकैकममात्यमुपजापयेत् अधार्मिको अयं राजा साधु धार्मिकमन्यमस्य तत्कुलीनमपरुद्धं कुल्यमेकप्रग्रहं सामन्तमाटविकमौपपादिकं वा प्रतिपादयामः सर्वेषामेतद् रोचते कथं वा तव इति ॥ कZ_०१.१०.०३ ॥

sa sattribhiḥ śapathapūrvam ekaikam amātyam upajāpayet: adhārmiko ayaṃ rājā; sādhu dhārmikam anyam asya tatkulīnam aparuddhaṃ kulyam ekapragrahaṃ sāmantam āṭavikam aupapādikaṃ vā pratipādayāmaḥ; sarveṣām etad rocate—kathaṃ vā tava? iti

Through sattri-agents, after administering an oath, he should privately sound out each minister: ‘This king is unrighteous. Let us install another—righteous—person: one of his own lineage, or a confined kinsman, or a collateral relative, or a single-pledge claimant, or a frontier vassal, or a forest chieftain, or even an adopted/introduced substitute. Everyone approves this; what about you?’

सःhe (the king/agent in context)
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
सत्त्रिभिःby the sattri-agents (instigators/spies)
सत्त्रिभिः:
TypeNoun
Rootसत्त्रिन्
Formतृतीया-बहुवचन; पुंलिङ्ग
शपथपूर्वम्with an oath beforehand / after administering an oath
शपथपूर्वम्:
TypeAdjective/Adverbial (indeclinable use)
Rootशपथ + पूर्व
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (पूर्वं = beforehand)
एकैकम्each one (individually)
एकैकम्:
TypeAdjective
Rootएक + एक
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग; 'one by one' (वितर्क/वितरणार्थे)
अमात्यम्a minister/official
अमात्यम्:
TypeNoun
Rootअमात्य
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
उपजापयेत्should induce/instigate (to defect) / should try to win over
उपजापयेत्:
TypeVerb
Rootउप-√जप् (जपँ) [causative]
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन; हेतुमत् (णिच्) प्रयोगः
अधार्मिकःunrighteous / irreligious
अधार्मिकः:
TypeAdjective
Rootअ-धार्मिक
Formप्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
अयम्this
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formप्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
राजाking
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formप्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
साधुwell! / good! / indeed
साधु:
TypeAvyaya (particle/adverb)
Rootसाधु
Formअव्यय; अनुमोदन/प्रशंसार्थे
धार्मिकम्a righteous (one) (i.e., a righteous king)
धार्मिकम्:
TypeAdjective (substantive use)
Rootधार्मिक
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग; (राजानम् इति शेषः)
अन्यम्another
अन्यम्:
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
अस्यof this (one)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसक (सन्दर्भे: 'of this (king)')
तत्कुलीनम्one belonging to his family/lineage
तत्कुलीनम्:
TypeAdjective (substantive use)
Rootतत् + कुलीन
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग; 'तस्य कुलीनम्' (of his lineage)
अपरुद्धम्detained / kept in confinement
अपरुद्धम्:
TypeParticiple (past passive)
Rootअव-√रुध् (रुधिर्/रुधँ) → अपरुद्ध (ppp)
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग; क्त-प्रत्ययान्त
कुल्यम्a kinsman / one of the family
कुल्यम्:
TypeAdjective (substantive use)
Rootकुल्य
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
एकप्रग्रहम्under a single control/leader
एकप्रग्रहम्:
TypeAdjective
Rootएक + प्रग्रह
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग; 'एकः प्रग्रहः यस्य' (having a single controller/leader)
सामन्तम्a feudatory (neighboring) chief
सामन्तम्:
TypeNoun
Rootसामन्त
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
आटविकम्a forest chief (tribal leader)
आटविकम्:
TypeNoun/Adjective (substantive use)
Rootआटविक
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
औपपादिकम्an installed/put-forward (candidate/claimant)
औपपादिकम्:
TypeAdjective (substantive use)
Rootऔपपादिक
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
प्रतिपादयामःwe set up / we will install (as ruler)
प्रतिपादयामः:
TypeVerb
Rootप्रति-√पद् (पदँ) [causative]
Formलट्; उत्तम-पुरुष; बहुवचन; परस्मैपद; णिच् (causative) प्रयोगः
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
TypePronoun/Adjective
Rootसर्व
Formषष्ठी-बहुवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसक (सन्दर्भे: 'of all (people)')
एतत्this (proposal/plan)
एतत्:
TypePronoun
Rootएतद्
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
रोचतेis pleasing / is acceptable
रोचते:
TypeVerb
Root√रुच् (रुचँ)
Formलट्; आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन
कथम्how?
कथम्:
TypeInterrogative adverb
Rootकथम्
Formअव्यय; प्रश्नार्थक
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्प/अन्यथा-अर्थे
तवof you / to you
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formषष्ठी-एकवचन
इतिthus (saying)
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणार्थक
R
rājā
S
sattri
A
amātya
S
sāmanta
Ā
āṭavika

FAQs

It probes what type of regime-change coalition the minister finds plausible—dynastic, aristocratic, frontier-military, or extra-legal—revealing both ambition and network orientation.

It increases psychological commitment and candor, while also generating a recordable breach if the target agrees to treasonous propositions.