Sutra 42

आढ्यविधवा गूढाजीवा योगस्त्रियो वा दायनिक्षेपार्थं विवदमानाः संघमुख्यानुन्मादयेयुः अदितिकौशिकस्त्रियो नर्तकीगायना वा ॥ कZ_११.१.४२ ॥

āḍhyavidhavā gūḍhājīvā yogastriyo vā dāyanikṣepārthaṃ vivadamānāḥ saṃghamukhyānunmādayeyuḥ aditikauśikastriyo nartakīgāyanā vā

Wealthy widows—undercover agents—or ascetic women may, by staging disputes over inheritance or deposits, drive the leaders of a confederation into agitation; likewise women of the Aditi–Kauśika type, or courtesans, dancers, and singers (used as operatives).

आढ्य-विधवाa wealthy widow
आढ्य-विधवा:
TypeNoun (compound)
Rootआढ्य; विधवा
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा एकवचनम् (समासपदम्)
गूढ-आजीवाa woman with a concealed livelihood (secretly maintained)
गूढ-आजीवा:
TypeNoun (compound)
Rootगूढ; आजीव
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा एकवचनम् (समासपदम्)
योग-स्त्रियःwomen connected with yoga (yoginīs/ascetic-type women)
योग-स्त्रियः:
TypeNoun (compound)
Rootयोग; स्त्री
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा बहुवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
दाय-निक्षेप-अर्थम्for the purpose of inheritance or deposit (matters)
दाय-निक्षेप-अर्थम्:
TypeNoun (compound used adverbially)
Rootदाय; निक्षेप; अर्थ
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया एकवचनम्; प्रयोजनार्थे (अर्थम् = ‘for the purpose of’)
विवदमानाःdisputing, litigating
विवदमानाः:
TypeVerb (participle)
Rootवि + वद्
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः, परस्मैपदम्; प्रथमा बहुवचनम्, पुंलिङ्गे (सामान्यतः ‘जनाः’ इत्यर्थे)
संघ-मुख्यान्the chiefs/leaders of an association (guild/corporate body)
संघ-मुख्यान्:
TypeNoun (compound)
Rootसंघ; मुख्य
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया बहुवचनम्
उन्मादयेयुःthey should cause to become deranged/confused; they should unsettle
उन्मादयेयुः:
TypeVerb
Rootउत् + मद् (उन्मादयति)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः बहुवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative)
अदिति-कौशिक-स्त्रियःwomen of the Aditi and Kauśika groups (named categories)
अदिति-कौशिक-स्त्रियः:
TypeNoun (compound)
Rootअदिति; कौशिक; स्त्री
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा बहुवचनम्
नर्तकी-गायनाःdancers and singers
नर्तकी-गायनाः:
TypeNoun (compound)
Rootनर्तकी; गायन
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा बहुवचनम् (नर्तक्यः); ‘गायन’ इति सामान्यतः पुंलिङ्गे, अत्र स्त्रीसमूह-सन्दर्भे बहुवचन-समाहारः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
S
saṃgha
S
saṃghamukhya
G
gūḍhājīva
Y
yogastrī
N
nartakī
G
gāyanā

FAQs

To create a plausible legal-financial pretext that pulls confederation leaders into quarrels, reputational damage, and factional decision-making errors—without overt state fingerprints.