Sutra 22

Devanagari script

तालावचरचारणमत्स्यबन्धकलुब्धकगोपालकशौण्डिकानामन्येषां च प्रसृष्टस्त्रीकाणां पथ्यनुसरणमदोषः ॥ कZ_०३.४.२२ ॥

Transliteration

tālāvacara-cāraṇa-matsyabandha-kalubdhaka-gopālaka-śauṇḍikānām anyeṣāṃ ca prasṛṣṭa-strīkāṇāṃ pathyānusaraṇam adoṣaḥ

Translation

Escorting/following a route is not an offense in the case of itinerant groups and occupations—such as performers/itinerants, bards/roamers, fishermen, hunters, cowherds, and tavern-keepers—and likewise for other women who are socially ‘unrestricted’ (prasṛṣṭa-strī), i.e., not under exclusive guardianship.

Word by Word

• तालावचर: palm-grove/palm (toddy) workers
• Type: Noun
• Root: ताल + अवचर
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/षष्ठी बहुवचन (समासाङ्गत्वात् ‘…-आनाम्’ इत्यत्र षष्ठी बहुवचनार्थे)

• चर: one who moves/works (as a worker)
• Type: Noun
• Root: चर्
• Form: समासाङ्ग (तालावचर इत्यत्र); पुंलिङ्ग

• चारण: bards/minstrels
• Type: Noun
• Root: चर् (चारण)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (चारणानाम्)

• मत्स्यबन्धक: fishermen
• Type: Noun
• Root: मत्स्य + बन्धक
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (मत्स्यबन्धकानाम्)

• लुब्धक: hunters
• Type: Noun
• Root: लुब्धक
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (लुब्धकानाम्)

• गोपालक: cowherds
• Type: Noun
• Root: गो + पालक
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (गोपालकानाम्)

• शौण्डिक: liquor-sellers
• Type: Noun
• Root: शौण्डिक
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (शौण्डिकानाम्)

• अन्येषाम्: of others
• Type: Pronoun
• Root: अन्य
• Form: षष्ठी बहुवचन; सर्वनाम

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• प्रसृष्ट: indulging in / given to
• Type: Adjective/Participle
• Root: सृज् (प्र + सृज्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्गे/स्त्रीलिङ्गे समासाङ्गत्वात् ‘-स्त्रीकाणाम्’ इत्यत्र विशेषणरूपेण

• स्त्रीकाणाम्: of womanizers / lecherous persons
• Type: Noun
• Root: स्त्रीक
• Form: षष्ठी बहुवचन; (स्त्रीक = स्त्री-सम्बद्ध/स्त्रीवृत्त/स्त्रीलोल)

• पथ्य: the route/road
• Type: Noun
• Root: पथ्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (पथ्यम्) — समासपूर्वपदत्वात् ‘पथ्यनुसरणम्’

• अनुसरणम्: following (tailing)
• Type: Verbal noun (Action noun)
• Root: सृ (अनु + सृ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; भाववाचक (अनुसरण = following)

• अदोषः: is not a fault / is not an offence
• Type: Noun
• Root: दोष (अ- उपसर्ग/नञ्)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; नञ्-तत्पुरुषार्थ (absence of fault)

Entities Mentioned

• itinerant performers
• bards
• fishermen
• hunters
• cowherds
• tavern-keepers
• women (prasṛṣṭa)

More Details

FAQs

What administrative technique is used in this sutra?

Rule-by-category: the text creates occupational and status-based exceptions to avoid over-criminalizing normal mobility patterns.