Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 10

जितद्रव्यादध्यक्षः पञ्चकं शतमाददीत काकण्यक्षारालाशलाकावक्रयमुदकभूमिकर्मक्रयं च ॥ कZ_०३.२०.१० ॥

jitadravyād adhyakṣaḥ pañcakaṃ śatam ādadīta kākaṇyakṣārālāśalākāvakrayam udakabhūmikarmakrayaṃ ca

From the winnings, the superintendent shall take five per hundred (a 5% share). He shall also collect the regulated charges for the sale/fee of: kākaṇī-stakes, gaming-dice (akṣa), the gaming-board/ground (arālā), tally-sticks (śalākā), and the hiring of water, land/space, and labor.

जितद्रव्याद्from the acquired/obtained revenue (property)
जितद्रव्याद्:
TypeNoun
Rootजि; द्रव्य
Formपञ्चमी-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग; 'जित' = क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (जि धातु) + द्रव्य; अपादानार्थे
अध्यक्षःthe superintendent (officer-in-charge)
अध्यक्षः:
TypeNoun
Rootअधि+ईक्ष् (अध्यक्ष)
Formप्रथमा-एकवचन; पुल्लिङ्ग
पञ्चकम्a five-percent share
पञ्चकम्:
TypeNoun
Rootपञ्चक
Formद्वितीया-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग; संख्यावाचक-समूहवाचक
शतम्out of a hundred (i.e., percent basis)
शतम्:
TypeNoun
Rootशत
Formद्वितीया-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग; संख्यावाचक
आददीतshould collect/levy
आददीत:
TypeVerb
Rootआ+दा
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष-एकवचन
काकणिkākaṇī (a small coin/monetary unit)
काकणि:
TypeNoun
Rootकाकणि
Formस्त्रीलिङ्ग; (समासे पूर्वपदम्) द्रव्य-परिमाण/मुद्रा-नाम
क्षारalkali/salt
क्षार:
TypeNoun
Rootक्षार
Formपुल्लिङ्ग; (समासे पूर्वपदम्)
अलal (a commodity termed ‘al’)
अल:
TypeNoun
Rootअल
Formनपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग (पदार्थ-नाम); (समासे पूर्वपदम्)
शलाकाśalākā (rod/pin; trade item)
शलाका:
TypeNoun
Rootशलाका
Formस्त्रीलिङ्ग; (समासे पूर्वपदम्)
अवक्रयम्sale/transaction (avakraya)
अवक्रयम्:
TypeNoun
Rootअव+क्री (अवक्रय)
Formद्वितीया-एकवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; क्रय-सम्बद्ध-शब्दः
मुदकmudaka (a food preparation)
मुदक:
TypeNoun
Rootमुदक
Formपुल्लिङ्ग; (समासे पूर्वपदम्)
भूमिland
भूमि:
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग; (समासे पूर्वपदम्)
कर्मwork/operations
कर्म:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासे पूर्वपदम्)
क्रयम्purchase (charge/transaction)
क्रयम्:
TypeNoun
Rootक्री (क्रय)
Formद्वितीया-एकवचन; पुल्लिङ्ग
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
A
adhyakṣa
K
kākaṇī
A
akṣa (dice)
Ś
śalākā (tally-stick)

FAQs

It creates a regulated revenue stream while incentivizing official supervision; the state monetizes the activity it must police, funding enforcement and oversight.