Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 21

निर्वर्तनविषमः पिण्डविषमः वर्णविषमः अर्घविषमः मानविषमः मापनविषमः भाजनविषमः इति हरणोपायाः ॥ कZ_०२.८.२१f ॥

nirvartanaviṣamaḥ piṇḍaviṣamaḥ varṇaviṣamaḥ arghaviṣamaḥ mānaviṣamaḥ māpanaviṣamaḥ bhājanaviṣamaḥ iti haraṇopāyāḥ

These are methods of misappropriation: irregularities in processing/turnover; irregularities in bulk lots; irregularities in grade/classification; irregularities in valuation; irregularities in standard measures; irregularities in measuring procedure; and irregularities in containers/utensils.

निर्वर्तन-विषमःfraud by irregularity in finishing/processing (of goods)
निर्वर्तन-विषमः:
TypeAdjective
Rootविषम
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम् (हरणोपायाः इत्यस्य)
पिण्ड-विषमःfraud by irregularity in the lump/mass (size or form)
पिण्ड-विषमः:
TypeAdjective
Rootविषम
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम्
वर्ण-विषमःfraud by irregularity in colour/appearance
वर्ण-विषमः:
TypeAdjective
Rootविषम
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम्
अर्घ-विषमःfraud by irregularity in price/valuation
अर्घ-विषमः:
TypeAdjective
Rootविषम
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम्
मान-विषमःfraud by irregularity in standard measure/weight
मान-विषमः:
TypeAdjective
Rootविषम
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम्
मापन-विषमःfraud by irregularity in the act/process of measuring
मापन-विषमः:
TypeAdjective
Rootविषम
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम्
भाजन-विषमःfraud by irregularity in the vessel/container (measuring vessel)
भाजन-विषमः:
TypeAdjective
Rootविषम
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम्
इतिthus; as follows
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपातः; उक्त-समाप्ति/उद्धरणार्थक
हरण-उपायाःmethods of theft/defrauding
हरण-उपायाः:
TypeNoun
Rootउपाय
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; हरणस्य उपायाः
I
inspectors of measures
S
storehouse staff
P
processors/artisans

FAQs

Kauṭilya treats corruption as operational: it occurs through process steps (grading, measuring, containerizing), so controls must exist at each step, not only at final totals.