Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 4

तेषु चैतावच्चातुर्वार्ण्यमेतावन्तः कर्षकगोरक्षकवैदेहककारुकर्मकरदासाश्च एतावच्च द्विपदचतुष्पदमिदं चैषु हिरण्यल्विष्टिशुल्कदण्डं समुत्तिष्ठतीति ॥ कZ_०२.३५.०४ ॥

teṣu caitāvac cāturvārṇyam etāvantaḥ karṣakagorakṣakavaidehakakārukarmakaradāsāś ca; etāvac ca dvipadacatuṣpadam; idaṃ ca eṣu hiraṇya-lviṣṭi-śulka-daṇḍaṃ samuttiṣṭhatīti

Within them he shall record: ‘this many belong to the four varṇas; this many are cultivators, cowherds, traders (vaidehaka), artisans, wage-labourers, and slaves; this many are bipeds and quadrupeds; and from these arise so much in cash revenue, corvée/service, tolls/customs, and fines.’

तेषुamong them / in those (groups)
तेषु:
TypePronoun
Rootतद्
Formसप्तमी-बहुवचनम् (पुं/नपुं), सर्वनाम
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
एतावत्this much; to this extent
एतावत्:
TypePronoun/Quantifier
Rootएतावत्
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (परिमाणवाचक)
चातुर्वार्ण्यम्the four varṇas (fourfold social order)
चातुर्वार्ण्यम्:
TypeNoun
Rootचातुर्वर्ण्य
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; ‘चतुर्णां वर्णानां भावः/समूहः’
एतावन्तःso many; of this number
एतावन्तः:
TypePronoun/Quantifier
Rootएतावत्
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (परिमाणवाचक)
कर्षकfarmers; cultivators
कर्षक:
TypeNoun
Rootकर्षक
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (समासपूर्वपद-समुच्चयस्य अङ्गम्)
गोरक्षकcowherds; cattle-protectors
गोरक्षक:
TypeNoun
Rootगोरक्षक
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्
वैदेहकvaidehakas (a named occupational group)
वैदेहक:
TypeNoun
Rootवैदेहक
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्
कारुartisans
कारु:
TypeNoun
Rootकारु
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्
कर्मकरlabourers; workers
कर्मकर:
TypeNoun
Rootकर्मकर
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्
दासाःslaves; servants
दासाः:
TypeNoun
Rootदास
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
एतावत्this much; to this extent
एतावत्:
TypePronoun/Quantifier
Rootएतावत्
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (परिमाणवाचक)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
द्विपत्bipeds; two-footed beings
द्विपत्:
TypeNoun/Adjective
Rootद्विपद्
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; ‘द्वौ पादौ यस्य’
चतुष्पत्quadrupeds; four-footed beings
चतुष्पत्:
TypeNoun/Adjective
Rootचतुष्पद्
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; ‘चत्वारः पादाः यस्य’
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
एषुamong these / in these
एषु:
TypePronoun
Rootएतद्
Formसप्तमी-बहुवचनम् (पुं/नपुं), सर्वनाम
हिरण्यgold; money
हिरण्य:
TypeNoun
Rootहिरण्य
Formनपुंसकलिङ्गम्; (समासे पूर्वपदम्)
ल्विष्टिforced labour; corvée
ल्विष्टि:
TypeNoun
Rootल्विष्टि
Formस्त्रीलिङ्गम्; (समासे पूर्वपदम्)
शुल्कtoll; duty; fee
शुल्क:
TypeNoun
Rootशुल्क
Formनपुंसकलिङ्गम्; (समासे पूर्वपदम्)
दण्डम्punishment; fine
दण्डम्:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; (समासे उत्तरपदम्)
समुत्तिष्ठतिarises; accrues; comes forth
समुत्तिष्ठति:
TypeVerb
Rootसम्-उत्-स्था
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/निगमन-अव्ययम्
H
households
O
occupational groups
L
livestock holdings
R
revenue streams (tolls, fines)

FAQs

Occupations predict economic activity and compliance risk; tolls reflect trade volume, and fines reflect enforcement—together enabling revenue projection and governance planning.