Sutra 2
Devanagari script
अप्रवृत्तवधानां मत्स्यपक्षिणां बन्धवधहिंसायां पादोनसप्तविंशतिपणमत्ययं कुर्यात्मृगपशूनां द्विगुणम् ॥ कZ_०२.२६.०२ ॥
Transliteration
apravṛttavadhānāṃ matsyapakṣiṇāṃ bandha-vadha-hiṃsāyāṃ pādonasaptaviṃśatipaṇam atyayaṃ kuryāt mṛgapaśūnāṃ dviguṇam
Translation
For fish and birds whose killing is not permitted, for their capture, killing, or injury he shall impose a fine of twenty-six and a quarter paṇas; for game and animals, twice that.
Word by Word
अप्रवृत्तवधानाम्of those for whom killing is not customary / not previously practiced (i.e., not ordinarily slaughtered)
अप्रवृत्तवधानाम्:
TypeNoun (compound adjective used substantively)
Rootवध (√हन्) / प्रवृत्त (√वृत्)
Formषष्ठी-बहुवचनम्; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगः (सामान्यतः ‘-आनाम्’ = gen.pl.); ‘अ-’ नञ्-प्रत्ययः; अर्थः—येषां वधः (वध-प्रवृत्तिः) न प्रवृत्तः
मत्स्यपक्षिणाम्of fish and birds
मत्स्यपक्षिणाम्:
TypeNoun (compound)
Rootमत्स्य; पक्षिन्
Formषष्ठी-बहुवचनम्; समाहार/इतरेतर-द्वन्द्वः; ‘मत्स्य-’ (m.) + ‘पक्षिन्-’ (m.)
बन्धवधहिंसायाम्in (cases of) capture, killing, or injury
बन्धवधहिंसायाम्:
TypeNoun (compound)
Rootबन्ध (√बन्ध्); वध (√हन्); हिंसा (√हिंस्)
Formसप्तमी-एकवचनम्; समाहार-द्वन्द्वः (threefold act treated as one head): बन्धः/वधः/हिंसा; स्त्रीलिङ्ग-आधारः ‘-आयाम्’
पादोनसप्तविंशतिपणम्(a fine of) one-quarter less than twenty-seven panas (26.25 panas)
पादोनसप्तविंशतिपणम्:
TypeNoun (numeral compound)
Rootपाद; ऊन; सप्तविंशति; पण
Formद्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; ‘पाद-ऊन’ = one quarter less; ‘सप्तविंशति’ = 27; ‘पण’ = pana (coin); समासार्थः—(सप्तविंशतिपणात्) पादोनम्
अत्ययम्penalty, fine
अत्ययम्:
TypeNoun
Rootअत्यय
Formद्वितीया-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; दण्ड/दोष-पर्यायः
कुर्यात्should impose / shall levy
कुर्यात्:
TypeVerb
Root√कृ
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; विधानार्थः
मृगपशूनाम्of wild animals and (other) beasts/cattle
मृगपशूनाम्:
TypeNoun (compound)
Rootमृग; पशु
Formषष्ठी-बहुवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः; पुंलिङ्ग-प्रयोगः
द्विगुणम्double
द्विगुणम्:
TypeAdjective (used adverbially)
Rootद्वि; गुण
Formद्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; ‘अत्ययम्’ इत्यस्य विशेषणम्—द्विगुणं (दण्डम्)
Entities Mentioned
M
matsya (fish)P
pakṣi (birds)M
mṛga (game)P
paśu (animals)A
atyaya (fine)FAQs
A protected-class rule: certain animals are under a no-kill regime; any interference (capture/killing/injury) triggers penal sanctions.
It reflects higher value, greater ecological/economic impact, or stronger protection priority for larger game/animals compared to fish/birds in this schedule.