Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 30

प्रशीर्णं च पुष्पफलं देवकार्यार्थं व्रीहियवमाग्रयणार्थं श्रोत्रियास्तपस्विनश्चाहरेयुः राशिमूलमुञ्छवृत्तयः ॥ कZ_०२.२४.३० ॥

praśīrṇaṃ ca puṣpaphalaṃ devakāryārthaṃ vrīhiyavamāgrayaṇārthaṃ śrotriyāstapasvinaścāhareyuḥ rāśimūlamuñchavṛttayaḥ

Fallen flowers and fruits may be gathered for divine/temple purposes; and brāhmaṇa scholars (śrotriya) and ascetics may gather rice and barley for the āgrayaṇa rite—taking only what is gleaned from the base of heaps and from roots, living by gleaning (uñcha).

प्रशीर्णम्scattered, fallen down (e.g., fallen grains/produce)
प्रशीर्णम्:
TypeAdjective/Participle
Rootप्र-शीर्ण (√शॄ/√शृ + क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; भूतकृदन्त (क्त), विशेषणम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
पुष्पफलम्flowers and fruits
पुष्पफलम्:
TypeNoun
Rootपुष्प + फल
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; समाहार/द्वन्द्वभावे ‘flowers and fruits’ इत्यर्थे समासवत् प्रयोगः
देवकार्यार्थम्for divine/temple purposes (for religious rites)
देवकार्यार्थम्:
TypeNoun (compound used adverbially)
Rootदेव + कार्य + अर्थ
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; प्रयोजनार्थे (अर्थम् = for the purpose of)
व्रीहियवम्rice and barley
व्रीहियवम्:
TypeNoun
Rootव्रीहि + यव
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (समाहारद्वन्द्व); ‘rice and barley’
आग्रयणार्थम्for the āgrayaṇa (first-fruits/harvest-offering) purpose
आग्रयणार्थम्:
TypeNoun (compound used adverbially)
Rootआग्रयण + अर्थ
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; प्रयोजनार्थे
श्रोत्रियाःVedic scholars (śrotriyas)
श्रोत्रियाः:
TypeNoun
Rootश्रोत्रिय
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
तपस्विनःascetics, practitioners of austerities
तपस्विनः:
TypeNoun
Rootतपस्विन्
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
आहरेयुःshould collect/bring (take away)
आहरेयुः:
TypeVerb
Rootआ-√हृ
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः बहुवचनम्
राशिमूलम्(from) the base of the heap/stack
राशिमूलम्:
TypeNoun/Adjective (compound)
Rootराशि + मूल
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘राशेः मूलम्’/‘राशिमूलकं’ इत्यर्थे
उञ्छवृत्तयःthose whose livelihood is gleaning (uñcha-livers)
उञ्छवृत्तयः:
TypeNoun (compound)
Rootउञ्छ + वृत्ति
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; बहुव्रीह्यर्थे ‘उञ्छवृत्तिः यस्य’ इति समुदायार्थः (those whose livelihood is gleaning)
D
deva-kārya (ritual establishment)
Ś
śrotriya
T
tapasvin
V
vrīhi
Y
yava
Ā
āgrayaṇa

FAQs

It permits collection for sanctioned ritual and subsistence categories, but narrows it to low-impact sources (fallen produce, gleanings), protecting core revenue while maintaining legitimacy.