Sutra 8
Devanagari script
क्षौमदुकूलक्रिमितानराङ्कवकार्पाससूत्रवानकर्मान्तांश्च प्रयुञ्जानो गन्धमाल्यदानैरन्यैश्चाउपग्राहिकैराराधयेत् ॥ कZ_०२.२३.०८ ॥
Transliteration
kṣaumadukūlakrimitānarāṅkavakārpāsasūtravānakarmāntāṃś ca prayuñjāno gandhamālyadānair anyaiś cāupagrāhikaiḥ ārādhayet
Translation
While employing the production units for linen, fine cloth, silk, wool, cotton, yarn, and weaving, he should keep them cooperative by grants of perfumes and garlands, and by other supplementary inducements.
Word by Word
क्षौमlinen
क्षौम:
TypeNoun
Rootक्षौम
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (द्रव्यवाचक)
दुकूलfine cloth, garment
दुकूल:
TypeNoun
Rootदुकूल
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (द्रव्यवाचक)
क्रिमितान(those) made/processed by worms (silk-like)
क्रिमितान:
TypeAdjective
Rootक्रिमित
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; (तान् इति सर्वनाम-विशेषणत्वेन)
अराङ्कवa kind of woollen cloth
अराङ्कव:
TypeNoun
Rootअराङ्कव
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (द्रव्यवाचक)
कार्पासcotton
कार्पास:
TypeNoun
Rootकार्पास
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (द्रव्यवाचक)
सूत्रवानthreaded; having yarn/threads
सूत्रवान:
TypeAdjective
Rootसूत्रवत्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; (तान् इति सर्वनाम-विशेषणत्वेन)
कर्मान्तान्workshops; manufacturing establishments
कर्मान्तान्:
TypeNoun
Rootकर्मान्त
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
प्रयुञ्जानःemploying; making use of
प्रयुञ्जानः:
TypeVerb
Rootयुज्
Formवर्तमाने कृदन्तः (शतृ-प्रत्यय), परस्मैपदी; प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग; धातु: युज् (युनक्ति) उपसर्ग: प्र-; अर्थे: प्रयोजयन्/उपयुञ्जानः
गन्धperfume; fragrance
गन्ध:
TypeNoun
Rootगन्ध
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (दानैः इत्यनेन सह द्वन्द्व-समुच्चयार्थे)
माल्यgarlands
माल्य:
TypeNoun
Rootमाल्य
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (दानैः इत्यनेन सह)
दानैःby gifts; through giving
दानैः:
TypeNoun
Rootदान
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
अन्यैःby other (means/things)
अन्यैः:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
उपग्राहिकैःby inducements; by winning-over measures
उपग्राहिकैः:
TypeAdjective/Noun
Rootउपग्राहिक
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; (साधन/उपायवाचक)
आराधयेत्should please; should conciliate
आराधयेत्:
TypeVerb
Rootराध्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदी; प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: राध्; उपसर्ग: आ-; अर्थे: तुष्टिं जनयेत्/प्रसादयेत्
Entities Mentioned
K
kṣaumaD
dukūlaS
silk (krimitāna)Ā
āraṅkava (wool)K
kārpāsa (cotton)S
sūtra (yarn)V
vāna (weaving)FAQs
To enumerate the scope of state-managed textile production and ensure administrative coverage across materials and processes.
Perquisites/bonuses—non-wage incentives used to secure compliance, reduce turnover, and improve productivity.