Sutra 11

याश्चानिष्कासिन्यः प्रोषिता विधवा न्यङ्गाः कन्यका वात्मानं बिभृयुः ताः स्वदासीभिरनुसार्य सोपग्रहं कर्म कारयितव्याः ॥ कZ_०२.२३.११ ॥

yāś cāniṣkāsinyaḥ proṣitā vidhavā nyaṅgāḥ kanyakā vātmānaṃ bibhṛyuḥ tāḥ svadāsībhir anusārya sopagrahaṃ karma kārayitavyāḥ

Women who are not to go out (restricted/guarded), those whose husbands are away, widows, women with disabilities, or unmarried girls who maintain themselves—these should be employed in work under supervision by the state’s female attendants/servants, with safeguards and monitoring.

याःwho/which (women), those who
याः:
TypePronoun
Rootयद्
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (सम्बन्धवाचक-यत्)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अनिष्कासिन्यःwomen who are not to be expelled/turned out
अनिष्कासिन्यः:
TypeNoun (f.)
Rootनिष्कास् (नि + √कस्/कास्, ‘to expel/drive out’) + नञ्
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; नञ्-पूर्वक-विशेषणम् (निष्कासिनी = निष्कासनं करोति/निष्कासयति; अनिष्कासिनी = न निष्कासनीया/न निष्कासिता)
प्रोषिताःwhose (husbands) are away / left behind (by absent husbands)
प्रोषिताः:
TypeAdjective/Participle
Rootप्र + √वस् (प्रोषित = ‘gone away/absent, living away’)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; भूतकृदन्त-विशेषणम् (प्रोषित)
विधवाःwidows
विधवाः:
TypeNoun (f.)
Rootविधवा
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
न्यङ्गाःwomen with bodily defects / disabled women
न्यङ्गाः:
TypeNoun/Adjective (f.)
Rootन्यङ्ग (न्य् + अङ्ग)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणवत् प्रयोगः
कन्यकाःgirls/maidens
कन्यकाः:
TypeNoun (f.)
Rootकन्यका
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
आत्मानम्themselves / their own person
आत्मानम्:
TypeNoun (m.)
Rootआत्मन्
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
बिभृयुःshould maintain/support (themselves)
बिभृयुः:
TypeVerb
Root√भृ (धारणे)
Formलोट्/विधिलिङ्-प्रायः (आज्ञा/विधानार्थे) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः बहुवचनम्; धातोः ‘भृ’—‘धारयन्तु/पोषयन्तु’ इत्यर्थः
ताःthose (women) / them
ताः:
TypePronoun
Rootतद्
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्
स्वदासीभिःby/with their own female slaves/servants
स्वदासीभिः:
TypeNoun (f.)
Rootस्व + दासी
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य दासी = स्वदासी)
अनुसार्यhaving followed/kept under watch (by following)
अनुसार्य:
TypeGerund (Absolutive)
Rootअनु + √सृ (गत्यर्थे) / अनु + √सार् (अनुसरणे)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययम् (अनुसृत्य/अनुसरित्वा) — ‘अनुसरणं कृत्वा’
सोपग्रहम्with restraint/supervision measures in place
सोपग्रहम्:
TypeAdjective (indeclinable usage as adverbial accusative)
Rootस + उपग्रह
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; उपग्रह-शब्देन सह ‘स’ (सहित) — ‘उपग्रहसहितम्’
कर्मwork/labour (assigned work)
कर्म:
TypeNoun (n.)
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
कारयितव्याःshould be made to do / should be employed (to do)
कारयितव्याः:
TypeVerbal adjective (Gerundive)
Root√कृ (करणे) + णिच् (कारय-) + तव्यत्
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; तव्यत्-प्रत्ययान्त (कर्तव्यता/विधान) — ‘कारयितव्याः’ = ‘कारयितुं योग्याः/विधेयाः’
R
restricted women (aniṣkāsinī)
W
widow (vidhavā)
D
disabled women (nyaṅgāḥ)
U
unmarried girls (kanyakā)
S
state female attendants (svadāsī)

FAQs

Both: it channels vulnerable groups into livelihood work (welfare) while insisting on supervision and safeguards (security/administrative control).

Controlled employment—work is provided along with monitoring arrangements and protective measures to reduce exploitation, absconding, or leakage.