Sutra 29

ततः सार्थमध्यक्षोऽभिगम्य ब्रूयात् इदममुष्यामुष्य च सारभाण्डं फल्गुभाण्डं च न निहूहितव्यमेष राज्ञः प्रभावः इति ॥ कZ_०२.२१.२९ ॥

tataḥ sārtham adhyakṣo'bhigamya brūyāt: idam amuṣyāmuṣya ca sārabhāṇḍaṃ phalgubhāṇḍaṃ ca na nihūhitavyam; eṣa rājñaḥ prabhāvaḥ iti

Then the superintendent, approaching the caravan, should declare: ‘These are the prime goods and the minor goods belonging to so-and-so; they must not be concealed. This is the king’s power (effective reach).’

ततःthen, thereafter
ततः:
TypePronoun/Adverb
Rootतद्
Formअव्यय; तस्मात्/ततः = ‘thereupon, then’ (ablatival adverb)
सार्थम्the caravan
सार्थम्:
TypeNoun
Rootसार्थ
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्म)
अध्यक्षःthe superintendent
अध्यक्षः:
TypeNoun (agent noun/title)
Rootअधि+ईक्ष् (ईक्ष्)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (कर्ता)
अभिगम्यhaving approached
अभिगम्य:
TypeVerb (gerund)
Rootअभि+गम्
Formक्त्वान्त (अव्ययभाव); ‘having approached’
ब्रूयात्should say
ब्रूयात्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया (contextually ‘this’)
अमुष्याम्in that (woman) / in her
अमुष्याम्:
TypePronoun
Rootअदस्
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी (locative)
अमुष्यof that (man/thing)
अमुष्य:
TypePronoun
Rootअदस्
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी (genitive)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
सारभाण्डम्valuable goods
सारभाण्डम्:
TypeNoun
Rootसारभाण्ड
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; सार + भाण्ड
फल्गुभाण्डम्low-value goods
फल्गुभाण्डम्:
TypeNoun
Rootफल्गुभाण्ड
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; फल्गु + भाण्ड
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
not
:
TypeParticle
Root
Formनिषेधार्थक अव्यय
निहूहितव्यम्must not be concealed
निहूहितव्यम्:
TypeVerbal derivative (gerundive)
Rootनि+हू (हू)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (कर्तव्यता/अनिवार्यता); नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; ‘is not to be concealed’
एषःthis
एषः:
TypePronoun
Rootएतद्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
राज्ञःof the king
राज्ञः:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी (genitive)
प्रभावःpower, authority
प्रभावः:
TypeNoun (action/result)
Rootप्र+भू
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
इतिthus (quoting)
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक अव्यय
Ś
śulkādhyakṣa/adhyakṣa
K
king
C
caravan merchants

FAQs

It converts private knowledge into public record at the checkpoint, increasing the social and legal cost of concealment and enabling later audits.