Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 29

तुटो लवो निमेषः काष्ठा कल्ला नालिका मुहूर्तः पूर्वापरभागौ दिवसो रात्रिः पक्षो मास ऋतुरयनं संवत्सरो युगमिति कालाः ॥ कZ_०२.२०.२९ ॥

tuṭo lavo nimeṣaḥ kāṣṭhā kallā nālikā muhūrtaḥ pūrvāparabhāgau divaso rātriḥ pakṣo māsa ṛtur ayanaṃ saṃvatsaro yugam iti kālāḥ

The time-units are: tuṭa, lava, nimeṣa, kāṣṭhā, kallā, nālikā, muhūrta; the forenoon and afternoon divisions; day, night; fortnight, month; season; solstitial course (ayana); year; and yuga—these are the time measures.

तुटःa unit of time called tuṭa
तुटः:
TypeNoun
Rootतुट
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
लवःa unit of time called lava
लवः:
TypeNoun
Rootलव
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
निमेषःa blink; a unit of time (nimeṣa)
निमेषः:
TypeNoun
Rootनिमेष
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
काष्ठाa unit of time called kāṣṭhā
काष्ठा:
TypeNoun
Rootकाष्ठा
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
कल्लाa unit of time called kallā
कल्ला:
TypeNoun
Rootकल्ला
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
नालिकाnālikā; a time-measure (water-clock unit)
नालिका:
TypeNoun
Rootनालिका
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
मुहूर्तःa muhūrta (time period)
मुहूर्तः:
TypeNoun
Rootमुहूर्त
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
पूर्वापरभागौthe two parts—former and latter portions (of the day)
पूर्वापरभागौ:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-द्विवचनम्; समासः: पूर्व-भाग + अपर-भाग
दिवसःday
दिवसः:
TypeNoun
Rootदिवस
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
रात्रिःnight
रात्रिः:
TypeNoun
Rootरात्रि
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
पक्षःfortnight (half-month)
पक्षः:
TypeNoun
Rootपक्ष
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
मासःmonth
मासः:
TypeNoun
Rootमास
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
ऋतुःseason
ऋतुः:
TypeNoun
Rootऋतु
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
अयनम्half-year (ayana)
अयनम्:
TypeNoun
Rootअयन
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
संवत्सरःyear
संवत्सरः:
TypeNoun
Rootसंवत्सर
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
युगम्an age; yuga
युगम्:
TypeNoun
Rootयुग
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
इतिthus; so (marking the end of the list)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्ययम्; इत्यर्थे अवसान/उद्धरण-चिह्नम्
कालाःtime-units; measures of time
कालाः:
TypeNoun
Rootकाल
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-बहुवचनम्
T
tuṭa
L
lava
N
nimeṣa
K
kāṣṭhā
K
kallā
N
nālikā
M
muhūrta
D
divasa
R
rātri
P
pakṣa
M
māsa
ṛtu
A
ayana
S
saṃvatsara
Y
yuga

FAQs

To support administrative precision at multiple scales: watch-duty and court timing (small units), fiscal and agricultural cycles (months/seasons), and long-term state planning (years/yugas).

Nālikā ties timekeeping to a measurable device (water-clock), enabling uniform scheduling for guards, offices, and market regulation.