Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 10

द्वादशाङ्गुला वितस्तिः छायापौरुषं च ॥ कZ_०२.२०.१० ॥

dvādaśāṅgulā vitastiḥ chāyāpauruṣaṃ ca

A vitasti (span) is twelve aṅgulas; and the ‘shadow-man’ (chāyā-pauruṣa) measure is defined accordingly.

द्वादशtwelve
द्वादश:
TypeNumeral
Rootद्वि/दश (संख्याशब्द)
Formसंख्यावाचक विशेषण; (अत्र) नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचन-समर्थम्; ‘अङ्गुला’ इत्यस्य विशेषणम्
अङ्गुला(a measure of) a finger-breadth
अङ्गुला:
TypeNoun
Rootअङ्गुलि (नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (मापन-एककवाचकः)
वितस्तिःa span
वितस्तिः:
TypeNoun
Rootवितस्ति (नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; परिभाषा-वाक्ये विषयः
छायाshadow
छाया:
TypeNoun
Rootछाया (नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; समासपूर्वपदम्
पौरुषम्and the shadow-measure (in terms of a man’s measure)
पौरुषम्:
TypeNoun
Rootपौरुष (नाम)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘छाया-पौरुषम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः (पौरुषस्य छाया/पौरुष-सम्बद्धं छायामानम्)
and
:
TypeParticle
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
V
vitasti
A
aṅgula
C
chāyā-pauruṣa

FAQs

Because uniform base units reduce disputes and corruption in surveying, wage-work measurement, procurement, and tax assessment.

It provides a practical, reproducible field method for estimating standardized height/length relationships during surveying and construction checks.