Sutra 52

विशेषो घाणपिण्याकतुला कणकुण्डकं दशाढकं वा ॥ कZ_०२.१५.५२ ॥

viśeṣo ghāṇapiṇyākatulā kaṇakuṇḍakaṃ daśāḍhakaṃ vā

As a special supplement: one tulā of pressed oil-cake (ghāṇa-piṇyāka); or kaṇakuṇḍaka up to ten āḍhakas.

विशेषःa special rule; an exception (special measure)
विशेषः:
TypeNoun
Rootविशेष
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
घाणपिण्याकतुलाthe weighing standard/scale for oil-press cake (pīnyāka)
घाणपिण्याकतुला:
TypeNoun
Rootतुला
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; समासः = घाण-पिण्याक-तुला (घाणपिण्याकस्य तुला)
कणकुण्डकम्‘kaṇakuṇḍaka’, a named standard measure/weight
कणकुण्डकम्:
TypeNoun
Rootकणकुण्डक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (contextually: predicate/measure-name)
दशाढकम्ten āḍhakas (a ten-āḍhaka measure)
दशाढकम्:
TypeNoun
Rootआढक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; दश + आढक = दशाढक
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
O
oil-cake (piṇyāka)
T
tulā (measure)
Ā
āḍhaka (measure)
K
kaṇakuṇḍaka (bran/chaff feed)

FAQs

It distinguishes baseline rations from performance/health enhancers, letting the state authorize extra expenditure only when justified (e.g., heavy work, recovery).