Sutra 47

Devanagari script

तपनीयं ज्येष्ठं सुवर्णं सुरागं समसीसातिक्रान्तं पाकपत्त्रपक्वं सैन्धविकयोज्ज्वालितं नीलपीतश्वेतहरितशुकपत्त्रवर्णानां प्रकृतिर्भवति ॥ कZ_०२.१३.४७ ॥

Transliteration

tapanīyaṃ jyeṣṭhaṃ suvarṇaṃ surāgaṃ samasīsātikrāntaṃ pākapattrapakvaṃ saindhavikayojjvālitaṃ nīlapītaśvetaharitaśukapattravarṇānāṃ prakṛtir bhavati

Translation

‘Tapanīya’, the superior (jyeṣṭha) gold—well-coloured, processed beyond (the stage involving) equal lead, matured by heating in thin layers (pākapattrapakva), and fired with a saindhavika additive—yields the natural basis for colours such as blue, yellow, white, green, and the hue of parrot-feather.

Word by Word

• तपनीयम्: refined/excellent (gold)
• Type: Noun/Adjective
• Root: तपनीय
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्

• ज्येष्ठम्: the best/superior
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्

• सुवर्णम्: gold
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्

• सुरागम्: having good colour/lustre
• Type: Adjective
• Root: सुराग
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्

• समसीसातिक्रान्तम्: free from (the defect of) lead; having surpassed/removed lead admixture
• Type: Adjective
• Root: सम-सीसा-अतिक्रान्त
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्; समासः = सम + सीसा + अतिक्रान्त

• पाकपत्त्रपक्वम्: properly cooked/processed by the refining procedure (using the पाक-leaf/plate)
• Type: Adjective
• Root: पाक-पत्त्र-पक्व
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्; समासः = पाक + पत्त्र + पक्व

• सैन्धविकया: with a rock-salt preparation (as an agent)
• Type: Noun
• Root: सैन्धविका
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (करणे)

• उज्ज्वालितम्: made to glow; well-heated/brightened
• Type: Participle
• Root: उत्+ज्वल् (ज्वलँ दीप्तौ)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्

• नीलपीतश्वेतहरितशुकपत्त्रवर्णानाम्: of (shades of) blue, yellow, white, green, and parrot-feather colour
• Type: Noun (genitive plural)
• Root: नील-पीत-श्वेत-हरित-शुक-पत्त्र-वर्ण
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे षष्ठी बहुवचनम्; समासः = (नील + पीत + श्वेत + हरित) इति द्वन्द्वः + शुकपत्त्रवर्ण (तत्पुरुष)

• प्रकृतिः: the natural/true state; the standard nature
• Type: Noun
• Root: प्रकृति
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्

• भवति: is/comes to be
• Type: Verb
• Root: भू (भू सत्तायाम्)
• Form: लट् लकारः; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्

Entities Mentioned

• tapanīya (refined gold)
• sīsa (lead)
• saindhavika (rock-salt preparation)

More Details

FAQs

What is the policy relevance of describing colours and processing stages?

It gives inspectors practical criteria to verify whether gold meets state-defined grades, which protects revenue and prevents counterfeit or under-standard bullion.