Sutra 20

सकेसरः स्निग्धो मृदुर्भाजिष्णुश्च निकषरागः श्रेष्ठः ॥ कZ_०२.१३.२० ॥

sakesaraḥ snigdho mṛdur bhājiṣṇuś ca nikaṣarāgaḥ śreṣṭhaḥ

The best touchstone colour/streak is one that is pollen-like (rich), glossy, soft, and lustrous.

सकेसरःhaving (good) stamens/pollen; i.e., rich in ‘kesara’ (a mark of quality)
सकेसरः:
TypeNoun (Adjective)
Rootकेसर
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; बहुव्रीहिः—‘स-केसरः’ (केसरयुक्तः)
स्निग्धःunctuous, glossy, smooth
स्निग्धः:
TypeNoun (Adjective)
Rootस्निग्ध
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; गुणवाचक-विशेषणम्
मृदुःsoft, tender
मृदुः:
TypeNoun (Adjective)
Rootमृदु
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; गुणवाचक-विशेषणम्
भाजिष्णुःshining, lustrous, radiant
भाजिष्णुः:
TypeNoun (Adjective)
Rootभाज्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; ‘भाज्’ धातोः ‘इष्णु’ प्रत्ययान्तः (शील/प्रवृत्तिवाचकः)—दीप्तिमान्/शोभमानः
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
निकषरागःhaving the proper touchstone-streak/colour (i.e., showing the right mark when tested on a touchstone)
निकषरागः:
TypeNoun (Adjective)
Rootनिकष-राग
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; समासः—‘निकषे रागः’/‘निकषस्य रागः’ इति (निकष-परीक्षायां यः रङ्गः/रेखा)
श्रेष्ठःthe best, superior
श्रेष्ठः:
TypeNoun (Adjective)
Rootश्रेष्ठ
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; गुणवाचक-विशेषणम् (प्रशस्ततमः)
N
nikaṣarāga

FAQs

They translate metallurgical quality into field-usable criteria for inspectors, enabling standardized grading without advanced instruments.