Sutra 4

क्षिप्तो वा तं चार्थं न कुर्यात् अन्यं चानर्थमुत्पादयेत् ॥ कZ_०९.६.०४ ॥

kṣipto vā taṃ cārthaṃ na kuryāt anyaṃ cānartham utpādayet

If (punishment) is cast blindly, it will not accomplish the intended objective and will instead generate a new harm.

क्षिप्तः(being) provoked / agitated
क्षिप्तः:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootक्षिप्
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive ‘or’)
तम्that (him/that one)
तम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; सर्वनाम
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
अर्थम्a purpose / benefit / interest
अर्थम्:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
not
:
TypeNegation
Root
Formनिषेधार्थक-अव्यय
कुर्यात्should do / should undertake
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
अन्यम्another
अन्यम्:
TypeAdjective (pronominal)
Rootअन्य
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; विशेषण (अनर्थम् इति विशेष्यं)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
अनर्थम्harm / loss / mischief
अनर्थम्:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
उत्पादयेत्should produce / should cause
उत्पादयेत्:
TypeVerb (Causative)
Rootउत्-पद् (उत्पद्)
Formणिच्-प्रत्यय (causative); विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
D
daṇḍa (implied)
A
artha
A
anartha

FAQs

Indiscriminate repression fails to secure the intended ‘artha’ and creates additional ‘anartha’—new grievances, resistance, or disorder.