Sutra 12
Devanagari script
परस्य चैतद्बलसमुद्दानं विघातयेत् आत्मनः सम्पादयेत् ॥ कZ_०९.२.१२ ॥
Transliteration
parasya caitad bala-samuddānaṃ vighātayet; ātmanaḥ sampādayet |
Translation
One should obstruct the opponent’s mustering/aggregation of forces and accomplish one’s own.
Word by Word
परस्यof the enemy/other party
परस्य:
TypeNoun/Adjective
Rootपर
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे ‘पर’ = अन्य/शत्रु), सम्बन्धे
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
एतत्this
एतत्:
TypePronoun
Rootएतद्
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (कर्मपदम्)
बलसमुद्दानम्the enemy’s concentration/massing of forces
बलसमुद्दानम्:
TypeNoun
Rootसमुद्दान
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; समासः: बलस्य समुद्दानम् = बलसमुद्दानम्
विघातयेत्should disrupt/destroy
विघातयेत्:
TypeVerb
Rootवि-घात् (घातयति)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; सकर्मकः
आत्मनःfor oneself / of one’s own (side)
आत्मनः:
TypeNoun/Pronoun
Rootआत्मन्
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; सम्बन्धे (‘of oneself/one’s own’)
सम्पादयेत्should secure/accomplish (it)
सम्पादयेत्:
TypeVerb
Rootसम्-पद् (सम्पादयति)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; सकर्मकः; (कर्म लुप्तम्—‘तत्/एतत्’ इति बोध्यम्)
Entities Mentioned
O
opponent (para)O
own state (ātman)FAQs
Disruption without self-mobilization wastes the advantage created; self-mobilization without disruption allows the enemy to match or preempt—Kautilya treats them as a single coupled task.