Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

परमार्थ-निर्णयः—श्रेयस्-भेदः, कर्म-ध्यान-सीमा, एकात्मदर्शनम्

धर्माय त्यज्यते किं तु परमार्थो धनं यदि व्ययश् च क्रियते कस्मात् कामप्राप्त्युपलक्षणः

dharmāya tyajyate kiṃ tu paramārtho dhanaṃ yadi vyayaś ca kriyate kasmāt kāmaprāptyupalakṣaṇaḥ

Wird Reichtum um des Dharma willen aufgegeben, so wird er wahrhaft zum höchsten Zweck; wird Besitz aber aus anderem Grund verausgabt, warum sollte man das preisen—es ist nur ein Zeichen erfüllter Begierde.

धर्मायfor dharma
धर्माय:
Sampradāna (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; प्रयोजन/सम्प्रदान (for the sake of dharma)
त्यज्यतेis given up
त्यज्यते:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): 'is abandoned'
किम्why/what
किम्:
Prashna (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle: why/what)
तुbut
तु:
Sambandha-bodhaka (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (but)
परमार्थःthe ultimate aim
परमार्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरम-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formसमास: परमः अर्थः (कर्मधारय); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
धनम्wealth
धनम्:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र विधेय-नाम (predicate nominal)
यदिif
यदि:
Sambandha-bodhaka (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional: if)
व्ययःexpenditure
व्ययः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha-bodhaka (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (and)
क्रियतेis made
क्रियते:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): 'is done/made'
कस्मात्why/from what reason
कस्मात्:
Hetu (Cause/Reason)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formहेतुप्रश्नार्थक-अव्यय (ablatival interrogative: from what cause/why)
कामप्राप्त्युपलक्षणःa sign/indicator of attaining desires
कामप्राप्त्युपलक्षणः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootकाम-प्राप्ति-उपलक्षण (प्रातिपदिक)
Formसमास: कामस्य प्राप्तिः (षष्ठी-तत्पुरुष) + तस्य उपलक्षणम् (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-नाम (predicate)

Sage Parāśara (in instruction to Maitreya)

D
Dharma
A
Artha
K
Kāma

FAQs

This verse states that wealth becomes truly purposeful only when it is relinquished or spent for dharma; otherwise, spending is merely an outward marker of fulfilled desire.

Parāśara contrasts renunciation or giving for dharma (paramārtha) with expenditure aimed at kāma, which he treats as spiritually insignificant—only evidence that one’s craving has been satisfied.

Though Vishnu is not named here, the verse reflects the Purana’s Vaishnava ethic: human pursuits (artha and kāma) gain legitimacy only when aligned with dharma—the cosmic order ultimately grounded in the Supreme Reality, Vishnu.