Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

प्रियव्रतवंशवर्णनम् — सप्तद्वीपविभागः, जम्बूद्वीप-वर्षविभागः, भरत-नामकरणम्

ततश् च भारतं वर्षम् एतल् लोकेषु गीयते भरताय यतः पित्रा दत्तं प्रातिष्ठता वनम्

tataś ca bhārataṃ varṣam etal lokeṣu gīyate bharatāya yataḥ pitrā dattaṃ prātiṣṭhatā vanam

Darum wird diese Gegend in den Welten als ‘Bhārata-varṣa’ besungen; denn sein Vater schenkte sie Bharata, und Bharata ließ sich im Wald nieder.

ततःthereafter/therefore
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
भारतंBhārata (named after Bharata)
भारतं:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभारत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘वर्षम्’ इति विशेषण
वर्षम्the land/region (varṣa)
वर्षम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम; ‘वर्षम्’ इति विशेषण
लोकेषुin the worlds/among people
लोकेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
गीयतेis sung/celebrated
गीयते:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootगै (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (is sung)
भरतायto Bharata
भरताय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन
यतःbecause
यतः:
Hetu (Cause)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/यत्-सम्बन्ध (because/for which reason)
पित्राby (his) father
पित्रा:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; कर्तृ-करणभाव (by the father)
दत्तम्given
दत्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त) ‘दत्त’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘वर्षम्’ इत्यस्य विशेषण (given)
प्रातिष्ठतset out/entered
प्रातिष्ठत:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootप्र + स्था (धातु)
Formलुङ् (अद्यतनभूत/अorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (set out/entered)
वनम्the forest
वनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

B
Bharata
B
Bhārata-varṣa
B
Bharata's father (the king)

FAQs

It presents Bhārata-varṣa as a universally recognized sacred land in the Purāṇic cosmos, whose very name carries remembered lineage and dharmic meaning.

He derives it from Bharata: the land is called Bhārata because it was given to Bharata by his father, linking geography to dynastic history.

Even when describing place-names and lineage, the Vishnu Purana frames worldly order—kingship, land, and renunciation—as part of the divinely sustained cosmic order under Vishnu’s sovereignty.