Arunika Upanishad 3 — Verse 3

Sanskrit (Devanagari)

खल्वहं ब्रह्मसूचनात् सूत्रं ब्रह्मसूत्रमहमेव। विद्वान् त्रिवृत्सूत्रं त्यजेत्। विद्वान् य एवं वेद— संन्यस्तं मया, संन्यस्तं मया, संन्यस्तं मयेति— त्रिरुक्त्वाभयं सर्वभूतेभ्यो (दद्यात्)। मत्तः सर्वं प्रवर्तते। सखामागोपायोजः, सखायोऽसि। इन्द्रस्य वज्रोऽसि, वार्त्रघ्नः। शर्म मे भव, यत्पापं तन्निवारयेति। अनेन मन्त्रेण कृतं वैणवं दण्डं कौपीनं परिग्रहेत्। औषधवदशनमाचरेत्, औषधवदशनं प्राश्नीयात्, यथालाभमश्नीयात्। ब्रह्मचर्यमहिंसा चापरिग्रहं च सत्यं च यत्नेन हे रक्षत हे रक्षत हे रक्षत इति॥३॥

Padapatha (Word Split)

खलु । अहम् । ब्रह्म-सूचनात् । सूत्रम् । ब्रह्म-सूत्रम् । अहम् । एव । विद्वान् । त्रि-वृत्-सूत्रम् । त्यजेत् । विद्वान् । यः । एवम् । वेद । संन्यस्तम् । मया । संन्यस्तम् । मया । संन्यस्तम् । मया । इति । त्रिः । उक्त्वा । अभयम् । सर्व-भूतेभ्यः । (दद्यात्) । मत्तः । सर्वम् । प्रवर्तते । सखा । अम् । अगोपायोजः । सखायः । असि । इन्द्रस्य । वज्रः । असि । वार्त्र-घ्नः । शर्म । मे । भव । यत् । पापम् । तत् । निवारय । इति । अनेन । मन्त्रेण । कृतम् । वैणवम् । दण्डम् । कौपीनम् । परिग्रहेत् । औषधवत् । अशनम् । आचरेत् । औषधवत् । अशनम् । प्राश्नीयात् । यथा-लाभम् । अश्नीयात् । ब्रह्मचर्यम् । अहिंसा । च । अपरिग्रहम् । च । सत्यम् । च । यत्नेन । हे । रक्षत । हे । रक्षत । हे । रक्षत । इति ॥३॥

IAST Transliteration

khalv ahaṁ brahmasūcanāt sūtraṁ brahmasūtram aham eva | vidvān trivṛt-sūtraṁ tyajet | vidvān ya evaṁ veda— saṁnyastaṁ mayā, saṁnyastaṁ mayā, saṁnyastaṁ mayeti— trir uktvābhayaṁ sarvabhūtebhyo (dadyāt) | mattaḥ sarvaṁ pravartate | sakhāmāgopāyojaḥ, sakhāyo ’si | indrasya vajro ’si, vārtraghnaḥ | śarma me bhava, yat pāpaṁ tan nivārayeti | anena mantreṇa kṛtaṁ vaiṇavaṁ daṇḍaṁ kaupīnaṁ parigrahet | auṣadhavad aśanam ācaret, auṣadhavad aśanaṁ prāśnīyāt, yathālābham aśnīyāt | brahmacaryam ahiṁsā cāparigrahaṁ ca satyaṁ ca yatnena he rakṣata he rakṣata he rakṣata iti ||3||

Translation

Wahrlich: Durch den Hinweis auf Brahman ist der „Faden“ ein Brahman‑Faden; ich selbst bin das. Der Wissende soll den dreifachen Faden ablegen. Der Wissende, der dies so erkennt, soll, nachdem er dreimal gesprochen hat: „Von mir entsagt, von mir entsagt, von mir entsagt“, allen Wesen Furchtlosigkeit (abhaya) gewähren. Von mir geht alles aus. „O Freund, du bist das Abjochen (die Befreiung); du bist Freund. Du bist Indras Donnerkeil, der Vṛtra‑Töter. Sei mir Schutz; wehre jede Sünde ab“—so. Mit diesem Mantra soll er, nachdem er einen Bambusstab bereitet hat, ein Lendentuch (kaupīna) annehmen. Er soll üben, Nahrung wie Medizin zu nehmen; er soll Nahrung wie Medizin zu sich nehmen; er soll essen, wie es sich ergibt. Zölibat, Gewaltlosigkeit, Nicht‑Besitz und Wahrheit—schützt, schützt, schützt sie mit Eifer.

Academic Translation

Indeed, from the indication of Brahman, the ‘thread’ is a Brahma-thread; I myself am that. The knower should abandon the threefold thread. The knower who thus understands, having said three times, “Renounced by me, renounced by me, renounced by me,” should grant fearlessness to all beings. From me everything proceeds. “O friend, you are the unyoking (release); you are a friend. You are Indra’s thunderbolt, the slayer of Vṛtra. Be protection for me; ward off whatever sin there is”—thus. With this mantra, having prepared a bamboo staff, he should take up a loincloth. He should practice eating as medicine; he should partake of food as medicine; he should eat according to what is obtained. Celibacy, non-violence, non-possessiveness, and truth—protect, protect, protect (these) with effort.

Verse Context

• Brahman as the real ‘sūtra’; jñāna-based renunciation; abhaya (fearlessness) and yama-like vows
• Mahavakya: Strongly aligned (implicit): ‘aham eva (brahmasūtram)’ resonates with ‘ahaṁ brahmāsmi’; renunciation is grounded in identity with Brahman rather than ritual status.
• Yajur
• Krishna Yajurveda (Taittirīya tradition; Sannyāsa/Āruṇi corpus) Shakha
• Chandas: Mixed: largely prose with embedded Vedic mantra-phrases (ṛk/yajus-style); overall treated as prose in recitation.