Arunika Upanishad 1: Verse 1

Sanskrit (Devanagari)

ॐ आरुणिः प्राजापत्यः प्रजापतेर्लोकं जगाम। तं गत्वोवाच— केन भगवन् कर्माण्यशेषतो विसृजामीति। तं होवाच प्रजापतिः— तव पुत्रान् भ्रातॄन् बन्ध्वादीन् शिखां यज्ञोपवीतं यागं स्वाध्यायं भूर्लोकं भुवर्लोकं स्वर्लोकं महर्लोकं जनोलोकं तपोलोकं सत्यलोकं चातलतलातलवितलसुतलरसातलमहातलपातालं ब्रह्माण्डं च विसृजेत्। दण्डमाच्छादनं चैव कौपीनं च परिग्रहेत्। शेषं विसृजेदिति॥१॥

Padapatha (Word Split)

ॐ । आरुणिः । प्राजापत्यः । प्रजापतेः । लोकम् । जगाम । तम् । गत्वा । उवाच । केन । भगवन् । कर्माणि । अशेषतः । विसृजामि । इति । तम् । ह । उवाच । प्रजापतिः । तव । पुत्रान् । भ्रातॄन् । बन्धु-आदीन् । शिखाम् । यज्ञोपवीतम् । यागम् । स्वाध्यायम् । भूः-लोकम् । भुवः-लोकम् । स्वः-लोकम् । महः-लोकम् । जनः-लोकम् । तपः-लोकम् । सत्य-लोकम् । च । अतल । तलातल । वितल । सुतल । रसातल । महातल । पातालम् । ब्रह्माण्डम् । च । विसृजेत् । दण्डम् । आच्छादनम् । च । एव । कौपीनम् । च । परिग्रहेत् । शेषम् । विसृजेत् । इति ॥१॥

Sanskrit recitationArunika Upanishad 1

IAST Transliteration

oṁ āruṇiḥ prājāpatyaḥ prajāpater lokaṁ jagāma | taṁ gatvovāca— kena bhagavan karmāṇy aśeṣato visṛjāmīti | taṁ hovāca prajāpatiḥ— tava putrān bhrātṝn bandhva-ādīn śikhāṁ yajñopavītaṁ yāgaṁ svādhyāyaṁ bhūr-lokaṁ bhuvar-lokaṁ svar-lokaṁ maharlokaṁ janalokaṁ tapolokaṁ satyalokaṁ cātala-talātala-vitala-sutala-rasātala-mahātala-pātālaṁ brahmāṇḍaṁ ca visṛjet | daṇḍam ācchādanaṁ caiva kaupīnaṁ ca parigrahet | śeṣaṁ visṛjed iti ||1||

Translation

Om. Āruṇi, ein Nachkomme Prajāpatis, ging in die Welt Prajāpatis. Dort angekommen sprach er: „Wodurch, o Erhabener, kann ich alle Handlungen (Karma) restlos aufgeben?“ Prajāpati antwortete ihm: „Er soll Söhne, Brüder und alle übrigen Verwandten loslassen; den Haarknoten (śikhā), die heilige Schnur (yajñopavīta), Opferhandlung, vedisches Rezitieren und Studium; die Welten—Bhūḥ, Bhuvaḥ, Svaḥ, Mahas, Jana, Tapas, Satya—und ebenso Atala, Talātala, Vitala, Sutala, Rasātala, Mahātala, Pātāla sowie das Weltenei (brahmāṇḍa). Er soll Stab, Bedeckungstuch und Lendentuch (kaupīna) annehmen. Das Übrige soll er aufgeben.“

Ask anything about this verse...Ask

Academic Translation

Oṁ. Āruṇi, the descendant of Prajāpati, went to the world of Prajāpati. Having gone, he said: “By what means, O Blessed One, may I abandon actions entirely?” Prajāpati said to him: “Let him relinquish his sons, brothers, and other relatives; the topknot, the sacred thread, sacrifice, Vedic recitation, the worlds—Bhūḥ, Bhuvaḥ, Svaḥ, Mahas, Jana, Tapas, Satya—and also Atala, Talātala, Vitala, Sutala, Rasātala, Mahātala, Pātāla, and the cosmic egg (brahmāṇḍa). Let him take up a staff, a covering-cloth, and a loincloth. Let him relinquish the rest.”

Verse Context

• Sannyāsa (renunciation) as a means to mokṣa; disidentification from loka and karma
• Mahavakya: Indirect: prepares for mahāvākya-realization by abandoning karma and loka-abhimāna; aligns with the purport of ‘ahaṁ brahmāsmi’ as non-identification with upādhis.
• Yajur
• Krishna Yajurveda (Taittirīya tradition; Sannyāsa/Āruṇi corpus) Shakha
• Chandas: Prose (gadyam)