Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

यदि कश्चिद्द्विजो जात्या करोति मम सांप्रतम् । पाणिग्राहं तपोऽर्द्धस्य श्रेयो यच्छामि तस्य च

yadi kaściddvijo jātyā karoti mama sāṃpratam | pāṇigrāhaṃ tapo'rddhasya śreyo yacchāmi tasya ca

„Wenn irgendein Dvija von Geburt jetzt meine Hand zur Ehe ergreift, so werde ich ihm auch das Verdienst und das geistige Heil der Hälfte meiner Askese gewähren.“

यदिif
यदि:
Sambandha (Condition/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formअव्यय (शर्तबोधक-निपात)
कश्चित्someone, any (person)
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkaścit (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम
द्विजःa Brahmin (lit. twice-born)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कश्चित् इति विशेष्य
जात्याby birth
जात्या:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootjātyā (jāti-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; हेतौ/प्रकारे — 'by birth'
करोतिdoes, performs
करोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
सांप्रतम्now, at present
सांप्रतम्:
Adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootsāṃprata (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक) — 'now/at present'
पाणिग्राहम्hand-taking (marriage)
पाणिग्राहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpāṇi (प्रातिपदिक) + grāha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-भाव: 'hand-taking'); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
तपःausterity, penance
तपः:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (पदं समासे पूर्वपदम्)
अर्द्धस्यof half
अर्द्धस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootarddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
श्रेयःthe good, benefit
श्रेयः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśreyas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
यच्छामिI give, I grant
यच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyam (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन
तस्यto/for him; of him
तस्य:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक-निपात)

Dīrghakanyā

Type: kshetra

Scene: The woman proclaims a vow: any dvija who accepts her hand will receive half the merit of her austerities; her raised hand becomes a gesture of offering rather than mere calling.

D
Dīrghakanyā
D
dvija
P
pāṇigrāha (marriage)
T
tapas

FAQs

It portrays tapas as transferable merit within dharmic bonds, emphasizing marriage as a sacral partnership tied to spiritual welfare.

The verse is within a tīrtha-māhātmya chapter but does not itself name a tīrtha; it advances the episode that supports the chapter’s place-glorification.

Pāṇigrāha (hand-taking) as the formal act of marriage is explicitly mentioned.