Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

तद्वन्मृकण्डतनयोऽप्यनुभूयाखिलां नदीम् । सतीर्थां पदशः प्राह पाण्डुपुत्राय पावनीम्

tadvanmṛkaṇḍatanayo'pyanubhūyākhilāṃ nadīm | satīrthāṃ padaśaḥ prāha pāṇḍuputrāya pāvanīm

Ebenso hat auch Mṛkaṇḍas Sohn, nachdem er den ganzen Fluss samt seinen tīrthas Schritt für Schritt selbst erfahren hatte, diese Läuterin (Revā) einem Sohn Pāṇḍus geschildert.

तद्वत्likewise
तद्वत्:
Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय/तद्धित)
Formअव्यय; उपमानार्थे (in like manner)
मृकण्ड-तनयःthe son of Mṛkaṇḍa
मृकण्ड-तनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृकण्ड (प्रातिपदिक) + तनय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष): मृकण्डस्य तनयः
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थे (also)
अनुभूयhaving experienced
अनुभूय:
Kriya (Gerundial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअनु + भू (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; उपसर्ग: अनु
अखिलाम्entire
अखिलाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण
नदीम्the river
नदीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
स-तीर्थाम्with (all) tīrthas
स-तीर्थाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; अव्ययीभाव: सतीर्थम् = तीर्थैः सह (with its fords/pilgrimage-places)
पदशःstep by step
पदशः:
Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपदशस् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमशः/अनुक्रमेण (step by step)
प्राहtold, said
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह्/ब्रू (धातु; परस्मैपद)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: प्र
पाण्डु-पुत्रायto the son of Pāṇḍu
पाण्डु-पुत्राय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपाण्डु (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष): पाण्डोः पुत्रः
पावनीम्purifying
पावनीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपावनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण

Vāyu

Tirtha: Revā/Narmadā

Type: river

Listener: Dvijāḥ / brāhmaṇa audience

Scene: Mārkaṇḍeya (Mṛkaṇḍa’s son) gestures along a river-map or points downstream while speaking to a Pāṇḍava prince; the river appears as a winding blue ribbon with marked tīrthas.

M
Mārkaṇḍeya
R
Revā (Narmadā)
P
Pāṇḍu
P
Pāṇḍava

FAQs

Direct engagement with sacred geography—walking and knowing the river’s tīrthas—becomes a living teaching passed from sage to righteous seeker.

Revā/Narmadā as a whole, along with her many tīrthas, presented as a purifier encountered sequentially.

Implied is the stepwise pilgrimage approach (padaśaḥ) to the river and her tīrthas; no single named rite is mandated in the verse.