Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 24

Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Prasava/Samrāṭ (ordering sovereign power; Savitṛ/Prajāpati-bandhu)
Chandas: Yajus with elevated cadence

वाज॑स्ये॒मां प्र॑स॒वः शि॑श्रिये॒ दिव॑मि॒मा च॒ विश्वा॒ भुव॑नानि स॒म्राट् । अदि॑त्सन्तं दापयति प्रजा॒नन्त्स नो॑ र॒यिᳪ सर्व॑वीरं॒ नि य॑च्छतु॒ स्वाहा॑

vā́jasyémāṃ prasaváḥ śiśriyé dívaṃ imā́ṃ ca víśvā bhúvanāni samrā́ṭ | áditsantaṃ dāpayati prajā́nán sá no rayíṃ sárvavīraṃ ní yacchatu svā́hā

Dieser Antrieb der Kraft hat jenes Himmelsgewölbe und diese Erde gefestigt, den allherrschenden Souverän über alle Welten. Der Weise bringt selbst den Nichtgeber zum Geben; er sichere uns Reichtum, reich an allen Helden, und halte ihn uns zu — Svāhā!

वाजस्य । इमाम् । प्रसवः । शिश्रिये । दिवम् । इमाम् । च । विश्वा । भुवनानि । सम्राट् । अदित्-सन्तम् । दापयति । प्रजानन् । सः । नः । रयिम् । सर्ववीरम् । नि । यच्छतु । स्वाहा ।

वाजस्यof strength/prize (vāja)
वाजस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवाज
इमाम्this (f.)
इमाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम्
प्रसवःimpulse/instigation; sending forth
प्रसवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रसव
शिश्रियेhas resorted to/has taken support
शिश्रिये:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रि (श्रयते)
दिवम्heaven
दिवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (दिव)
इमाम्this (f.)
इमाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम्
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
विश्वाall
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व
भुवनानिworlds/creatures/regions
भुवनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootभुवन
सम्राट्the sovereign ruler
सम्राट्:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण) / संबोधन-सदृश शीर्षक
TypeNoun
Rootसम्राज्
अदित्सन्तम्one who is not intending to give / unwilling to give
अदित्सन्तम्:
कर्म (यम्)
TypeParticiple
Rootदा (ददाति) + सन् (शतृ/शानच्)
दापयतिcauses (him) to give; makes (him) pay
दापयति:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (ददाति) (णिच्-प्रेरणार्थ)
प्रजानन्knowing; being aware
प्रजानन्:
कर्तृ (दापयति इत्यस्य)
TypeParticiple
Rootप्रजानन् (प्र + √ज्ञा; वर्तमान-कृदन्त)
त्सःhe
त्सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootस (तद्)
नःfor us; our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for us/our)
TypePronoun
Rootअस्मद्
रयिम्wealth
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि
सर्ववीरम्abounding in all heroes/men; with all valiant offspring
सर्ववीरम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसर्ववीर
निdown; in; firmly
नि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootनि
यच्छतुmay he restrain/hold; may he grant/secure
यच्छतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम् (यच्छति)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
सम्बोधन/उद्गार
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
P
Prasava (Impelling Power)
S
Samrāṭ (Universal Sovereignty)
S
Savitṛ (as Prasava-bandhu)
P
Prajāpati (as bandhu of order and progeny)
A
Aditi