Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Rishi: Adhvaryu tradition (yajuṣ)
Devata: Savitṛ (as consecrator); the installed post as sacral axis; implicit cosmic regions
Chandas: Yajuṣ (prose)

अ॒ग्रे॒णीर॑सि स्वावे॒श उ॑न्नेतॄ॒णामे॒तस्य॑ वित्ता॒दधि॑ त्वा स्थास्यति दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मध्वा॑नक्तु सु॑पिप्प॒लाभ्य॒स्त्वौष॑धीभ्यः । द्यामग्रे॑णास्पृक्ष॒ आन्तरि॑क्षं॒ मध्ये॑नाप्राः पृथि॒वीमुप॑रेणादृᳪहीः

agreṇī́r asi svāveśá unnetṝṇām etásya vittā́d ádhi tvā sthāsyati devás tvā savitā́ mádhvā anaktu supippalā́bhyas tvauṣadhī́bhyaḥ | dyā́m agreṇā́spṛkṣa āntárikṣaṃ mádhyenāprāḥ pṛthivī́m upáreṇādṛṃhīḥ

Du bist der Anführer, von guter Niederlassung, der Leiter der Erheber; auf dieser abgemessenen Weite sollst du stehen. Der Gott Savitṛ salbe dich mit Süße, mit dem Saft der wohlfrüchtigen Heilkräuter. Mit deiner Vorderseite berühre den Himmel; mit deiner Mitte erfülle den Luftraum; mit deinem oberen Teil festige die Erde.

अ॒ग्रे॒णीः । अ॒सि । स्वा॒-आवे॒शः । उ॒न्ने॒तॄ॒णाम् । ए॒तस्य॑ । वि॒त्ता॒त् । अधि॑ । त्वा । स्था॒स्य॒ति । दे॒वः । त्वा । स॒वि॒ता । मध्वा॑ । अ॒न॒क्तु । सु॒- पि॒प्प॒ला॒भ्यः । त्वा । ओष॑धीभ्यः । द्याम् । अ॒ग्रे॒ण । आ॒स्पृ॒क्षः । आ॒न्तरि॑क्षम् । मध्ये॑न । आ॒प्राः । पृ॒थि॒वीम् । उप॑रेण । आ॒दृ॒ᳪ॒हीः ।

अग्रेणीःleader, guide
अग्रेणीः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्रेणी (प्रातिपदिक) < अग्र (पूर्व) + नी (नेतृ-भाव)
असिyou are
असि:
(सम्बन्धक क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (भू)
स्वावेशःone having good/own entry (good access), well-established
स्वावेशः:
Kartā (विशेषण-रूपेण अग्रेणीः-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootस्वावेश (प्रातिपदिक)
उन्नेतॄणाम्of the leaders/raisers
उन्नेतॄणाम्:
(सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootउन्नेतृ (प्रातिपदिक) < उत्-नी (नेतृ)
एतस्यof this
एतस्य:
(सम्बन्ध/षष्ठी)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
वित्तात्from the found/known (wealth/knowledge), from the acquisition
वित्तात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootवित्त (प्रातिपदिक) < √विद् (ज्ञाने) क्त
अधिupon, over
अधि:
Adhikaraṇa (उपरि/अधिष्ठाने)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
स्थास्यतिwill stand / will be stationed
स्थास्यति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सविताSavitar
सविता:
Kartā (देवः इत्यस्य विशेषः)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
मध्वाwith honey/sweetness
मध्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
अनक्तुmay (he) anoint
अनक्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअञ्ज् (अक्तौ/लेपने)
सुपिप्पलाभ्यःfrom the good pippalā-plants (figs)
सुपिप्पलाभ्यः:
Apādāna (स्रोतः/उद्गम-भावे) / (सम्बन्ध)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसुपिप्पला (प्रातिपदिक) = सु + पिप्पला
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
ओषधीभ्यःfrom the herbs / to the herbs
ओषधीभ्यः:
Apādāna (स्रोतः) / Sampradāna (यदि ‘भ्यः’ दत्ते)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
द्याम्the heaven
द्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
अग्रेणwith the front/forepart
अग्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
अस्पृक्षःyou touched
अस्पृक्षः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश्
अन्तरिक्षम्the midspace/atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
मध्येनwith the middle
मध्येन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
अप्राःyou filled / you reached
अप्राः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (व्याप्तौ/प्राप्तौ)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
उपरेणwith the upper part
उपरेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootउपर (प्रातिपदिक)
अदृᳪहीःyou made firm / strengthened
अदृᳪहीः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदृंह्/दृह् (दृढीकरणे)
V
Viṣṇu
S
Savitṛ
P
Prajāpati (implicit bandhu)