Mantra 13
Rishi: Śukla-Yajurvedic tradition (Īśāvāsya complex).
Devata: Adhyātma (instructional).
Chandas: Didactic cadence; not rigidly assigned.
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒न्यदे॒वाहुर्वि॒द्याया॑ अ॒न्यदा॑हु॒रवि॑द्यायाः । इति॑ शुश्रुम॒ धीरा॑णां॒ ये न॒स्तद्वि॑चचक्षि॒रे ॥
Transliteration
anyád evā́hur vidyā́yā anyád āhur avidyā́yāḥ | íti śuśruma dhīrā́ṇāṃ yé nas tád vicacakṣiré ||
Translation
„Eines, wahrlich“, so sagen sie, „wird durch Vidyā erlangt, und ein anderes“, so sagen sie, „durch Avidyā.“ So haben wir es von den Weisen gehört, die uns dies klar dargelegt haben.
Padapatha (Word Analysis)
अन्यत् । एव । आहुः । विद्यायाः । अन्यत् । आहुः । अविद्यायाः । इति । शुश्रुम । धीराणाम् । ये । नः । तत् । विचचक्षिरे ।
Word by Word
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karma (आहुः इत्यस्य) / विषयः
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एवindeed, just
एव:
—
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात)
आहुःthey say
आहुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअह् (धातु) / ब्रू (अर्थे)
विद्यायाःof knowledge
विद्यायाः:
सम्बन्ध (अन्यत् … विद्यायाः) / विषय-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक) < विद्
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karma (आहुः इत्यस्य) / विषयः
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आहुःthey say
आहुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअह् (धातु) / ब्रू (अर्थे)
अविद्यायाःof ignorance
अविद्यायाः:
सम्बन्ध (अन्यत् … अविद्यायाः) / विषय-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअविद्या (प्रातिपदिक) < अ-विद्या
इतिthus
इति:
वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-चिह्न
TypeIndeclinable
Rootइति (निपात)
शुश्रुमwe have heard
शुश्रुम:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
धीराणाम्of the wise
धीराणाम्:
सम्बन्ध (शुश्रुम … धीराणाम्) / स्रोतृ-सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootधीरा (प्रातिपदिक) < धीर
येwho
ये:
Kartā (विचचक्षिरे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / for us
नः:
Sampradāna (विचचक्षिरे—‘to us’) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
तत्that
तत्:
Karma (विचचक्षिरे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विचचक्षिरेthey explained / made (it) clear
विचचक्षिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु) + वि-
Entities Mentioned
A
Adhyātma (Self as the locus of instruction)D
Dhīra (the wise seers/teachers)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes