Mantra 1
Rishi: Viśvakarman tradition (RV parallels); śrauta usage treats it as inherited mantra.
Devata: Viśvakarman / Annapati (nourishment-lord aspect).
Chandas: Mixed/prose-like (a short petitionary formula; not securely metrical as transmitted here).
Samhita Patha (Devanagari)
य इ॒मा विश्वा॑ वि॒श्वक॑र्मा॒ यो न॑: पि॒ता ऽन्न॑प॒तेऽन्न॑स्य नो देहि
Transliteration
yá imā́ víśvā viśvákarmā yó naḥ pitā́ 'nnapate 'nnásya no dehi
Translation
Fort sollen die Paṇis ziehen — ungnädig, die den Anteil der Götter trinken. Diese Welt gehört dem, der Soma gepresst hat. Durch Tage, durch Tag-und-Nächte, durch Nächte, recht zugeteilt — Yama gebe ihm die Ruhestatt, das ihm bestimmte Ende.
Padapatha (Word Analysis)
यः । इमाः । विश्वाः । विश्व-कर्मा । यः । नः । पिता । अन्न-पते । अन्नस्य । नः । देहि ।
Word by Word
अपेतःgone away, departed
अपेतः:
कर्तृ (यन्तु इत्यस्य कर्तृ-विशेषणम्)
TypeVerb (past participle used adjectivally)
Rootअप-इ (धातु: इ ‘गमन’) / उपसर्ग: अप
यन्तुlet (them) go
यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु: या ‘गमन’)
पणयःthe Paṇis (niggardly/hostile beings)
पणयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपणि (प्रातिपदिक)
असुम्नाःwithout favour, ill-disposed
असुम्नाः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअ-सुम्न (प्रातिपदिक: सु + मन्/म्न ‘favour, grace’ → सुम्न; नञ्-समास)
देवपीयवः(those) connected with the gods’ drink/portion (epithet)
देवपीयवः:
कर्तृ-विशेषणम् (पणयः)
TypeNoun/Adjective
Rootदेव-पीयु (प्रातिपदिक; ‘देवपेय/देवपीय’ = gods’ drink/portion; here as an epithet)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
लोकःworld, realm
लोकः:
कर्तृ/विषय (नामवाक्ये)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
सुतावतःof the soma-presser / of the one with pressed (soma)
सुतावतः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — लोकः कस्य?
TypeAdjective
Rootसुतावत् (प्रातिपदिक; ‘having soma pressed/offerings prepared’)
द्युभिःwith days / by days
द्युभिः:
करण
TypeNoun
Rootद्यु (प्रातिपदिक)
अहोभिःwith day-times / by days
अहोभिः:
करण
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
अक्तुभिःwith nights / by nights
अक्तुभिः:
करण
TypeNoun
Rootअक्तु (प्रातिपदिक; ‘night/darkness’)
विapart, distinctly
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अक्तम्manifestly, clearly
अक्तम्:
क्रियाविशेषण (ददाति इत्यस्य)
TypeAdjective (PPP)
Rootव्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अञ्ज्/√व्यञ्ज् ‘to make manifest’ → व्यक्त ‘manifest’)
यमःYama
यमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
ददातुlet (him) give
ददातु:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु: दा ‘दान’)
अवसानम्resting-place, end, cessation
अवसानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअवसान (प्रातिपदिक)
अस्मैto him / for him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
ViśvakarmanA
Annapati (Lord of Nourishment)Y
YamaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes