Mantra 8
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla Yajurveda school attribution)
Devata: Aśvins; Sarasvatī; Indra (as invoked qualities within the seized offering)
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽस्याश्वि॑नं॒ तेज॑: सारस्व॒तं वी॒र्य॒मै॒न्द्रं बल॑म् । ए॒ष ते॒ योनि॒र्मोदा॑य त्वा ऽऽन॒न्दाय॑ त्वा॒ मह॑से त्वा
Transliteration
upayā́magṛhīto ’sy aśvínam téjaḥ sārasvatáṃ vīryàm aindráṃ bálam | eṣá te yónir módāya tvā ānándāya tvā máhase tvā
Translation
Mit der Upayāma-Formel ergriffen bist du: der Glanz der Aśvins, die Eingebung Sarasvatīs, Indras mannhaftes Vermögen und seine Kraft. Dies ist dein Schoß: zur Freude dich, zur Wonne dich, zur Größe dich.
Padapatha (Word Analysis)
उप-याम-गृहीतः । असि । अश्विनम् । तेजः । सारस्वतम् । वीर्यम् । ऐन्द्रम् । बलम् । एषः । ते । योनिः । मोदाय । त्वा । आनन्दाय । त्वा । महसे । त्वा ।
Word by Word
उपयामगृहीतःtaken/received with the ‘upayāma’ (formula/act of taking)
उपयामगृहीतः:
विशेषणम् (कर्मणि-प्रयोगे ‘गृहीतः’—यः गृहीतः)
TypeAdjective
Rootउपयाम-गृहीत (प्रातिपदिक; √ग्रह् ‘ग्रहणे’ क्त-प्रत्यय) तथा उपयाम (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
अस्ति-क्रिया (सम्बन्धः)
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
आश्विनम्Aśvins’ (belonging to the Aśvins)
आश्विनम्:
कर्म (अभिधान/निर्देश्य-रूपेण)
TypeAdjective
Rootआश्विन (प्रातिपदिक)
तेजःsplendour, brilliance
तेजः:
कर्म (असि इत्यस्य पूरक-नाम)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
सारस्वतम्Sarasvatī’s / belonging to Sarasvatī
सारस्वतम्:
विशेषणम् (तेजः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootसारस्वत (प्रातिपदिक)
वीर्यम्vigour, heroic power
वीर्यम्:
कर्म (असि इत्यस्य पूरक-नाम)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
ऐन्द्रम्Indra’s / belonging to Indra
ऐन्द्रम्:
विशेषणम् (वीर्यम् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootऐन्द्र (प्रातिपदिक)
बलम्strength
बलम्:
कर्म (असि इत्यस्य पूरक-नाम)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ (निर्देशः)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनिःwomb; source; resting-place
योनिः:
कर्तृ/आधार-निर्देश (एषः … योनिः)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
मोदायfor delight
मोदाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमोद (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आनन्दायfor joy
आनन्दाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआनन्द (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
महसेfor greatness; for glory
महसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमहस् (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Entities Mentioned
A
AśvinsS
SarasvatīI
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes