Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 47

Rishi: Vājasaneyin tradition (cosmological reflection embedded in ritual speech).
Devata: Implicitly the cosmic order (ṛta) governing Deva/Pitṛ/mortal paths; no single personal deity foregrounded.
Chandas: Triṣṭubh-like.

द्वे सृ॒ती अ॑शृणवं पितॄ॒णाम॒हं दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् । ताभ्या॑मि॒दं विश्व॒मेज॒त्समे॑ति॒ यद॑न्त॒रा पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च ॥

dvé sṛtī́ aśṛṇavaṃ pitṝṇā́m aháṃ devā́nām utá mártyānām | tā́bhyām idáṃ víśvam éjat saméti yád antárā pitáraṃ mātáraṃ ca ||

Zwei Bahnen habe ich vernommen: die der Väter, der Götter und der Sterblichen. Durch diese beiden kommt diese ganze bewegte Welt zusammen—das, was zwischen Vater und Mutter ist.

द्वे । सृ॒ती । अ॑शृणवम् । पितॄ॒णाम् । अ॒हम् । दे॒वाना॑म् । उ॒त । मर्त्या॑नाम् । ताभ्याम् । इ॒दम् । विश्व॑म् । एज॑त् । समे॑ति । यत् । अ॒न्त॒रा । पि॒तरम् । मा॒तरम् । च ॥

द्वेtwo
द्वे:
विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बन्धी)
TypeAdjective (numeral)
Rootद्वि
सृतीpaths/ways
सृती:
कर्म (श्रु-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootसृति (स्त्री)
अशृणवम्I heard/learned
अशृणवम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रु (शृणोति)
पितॄणाम्of the Fathers (ancestors)
पितॄणाम्:
सम्बन्ध (सृती-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootपितृ
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम्
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (सृती-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootदेव
उतand/also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत
मर्त्यानाम्of mortals
मर्त्यानाम्:
सम्बन्ध (सृती-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootमर्त्य
ताभ्याम्by/through those two
ताभ्याम्:
करण
TypePronoun
Rootतद्
इदम्this
इदम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम्
विश्वम्all, the whole (universe)
विश्वम्:
कर्तृ (इदम्-विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व
एजत्moving, living, stirring
एजत्:
कर्तृ (विश्वम्-विशेषणम्)
TypeKṛdanta (present participle)
Rootएज्
समेतिcomes together/converges
समेति:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (एति) + सम्
यत्which/that
यत्:
सम्बन्ध (यद्-उपवाक्य-प्रवर्तकः)
TypePronoun (relative)
Rootयद्
अन्तराbetween
अन्तरा:
अधिकारण (स्थान/मध्ये)
TypeIndeclinable (preposition/adverb)
Rootअन्तरा
पितरम्father
पितरम्:
कर्म (अन्तरा-सम्बद्धः)
TypeNoun
Rootपितृ
मातरम्mother
मातरम्:
कर्म (अन्तरा-सम्बद्धः)
TypeNoun
Rootमातृ
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
P
Pitṛs (Fathers/Ancestors)
D
Devas (Gods)
Ṛta / Cosmic Order (implicit)
D
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth, implicit as Father and Mother)