Mantra 1
Rishi: Traditionally anonymous/ritual formula (later assignment varies)
Devata: Ukhā/Agni; Aśvins invoked as divine officiants
Chandas: Mixed/prose-like yajus (Yajurvedic formula; not a fixed ṛgvedic metre)
Samhita Patha (Devanagari)
ध्रु॒वक्षि॑तिर्ध्रु॒वयो॑निर्ध्रु॒वाऽसि॑ ध्रु॒वं योनि॒मा सी॑द साधु॒या । उख्य॑स्य के॒तुं प्र॑थ॒मं जु॑षा॒णाऽश्विना॑ऽध्व॒र्यू सा॑दयतामि॒ह त्वा॑
Transliteration
dhru̱vá-kṣitir dhru̱vá-yonir dhru̱vā́’si dhru̱váṃ yónim ā́ sīda sā̱dhúyā | u̱khyàsya ke̱túṃ pratha̱máṃ juṣā̱ṇā́’śvinā’dhva̱ryū sā̱dayatām i̱há tvā
Translation
Fest im Stand, fest im Grund, bist du fest. Setze dich auf den festen Schoß, in guter und geziemender Weise. Den ersten Hinweis des Ukhya genießend, o Aśvins, o Adhvaryus, setzt sie hier nieder — dich hier.
Padapatha (Word Analysis)
ध्रुव-क्षितिḥ । ध्रुव-योनिḥ । ध्रुवा असि । ध्रुवम् । योनिम् । आ । सीद । साधुया । उख्यस्य । केतुम् । प्रथमम् । जुषाणा । अश्विना । अध्वर्यू इति । सादयताम् । इह । त्वा ।
Word by Word
ध्रुवक्षितिḥ(she who is) of firm abode / firm-standing
ध्रुवक्षितिḥ:
Kartā
TypeNoun (compound)
Rootध्रुव- (प्रातिपदिक) + क्षिति- (प्रातिपदिक)
ध्रुवयोनिḥ(she who is) of firm womb/origin
ध्रुवयोनिḥ:
Kartā
TypeNoun (compound)
Rootध्रुव- (प्रातिपदिक) + योनि- (प्रातिपदिक)
ध्रुवाfirm, fixed
ध्रुवा:
Kartā
TypeAdjective
Rootध्रुव- (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
ध्रुवम्firm (place/seat)
ध्रुवम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootध्रुव- (प्रातिपदिक)
योनिम्womb; source; seat
योनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोनि- (प्रातिपदिक)
आtowards; onto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
सीदsit; be seated
सीद:
—
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
साधुयाwith/through the good (proper) [manner]
साधुया:
Karaṇa
TypeAdjective (instrumental)
Rootसाधु- (प्रातिपदिक)
उख्यस्यof the ukhya (pertaining to the ukha/ritual pot)
उख्यस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun/Adjective
Rootउख्य- (प्रातिपदिक)
केतुम्banner; sign; mark
केतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootकेतु- (प्रातिपदिक)
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रथम- (प्रातिपदिक)
जुषाणाaccepting; delighting in
जुषाणा:
Kartā
TypeParticiple
Rootजुष् (धातु)
अश्विनाthe two Aśvins
अश्विना:
Kartā
TypeNoun (dual)
Rootअश्विन्- (प्रातिपदिक)
अध्वर्यूthe two adhvaryu-priests
अध्वर्यू:
Kartā
TypeNoun (dual)
Rootअध्वर्यु- (प्रातिपदिक)
सादयताम्let them cause (you) to sit; let them seat
सादयताम्:
—
TypeVerb
Rootसद् (धातु) + णिच् (causative)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
त्वाyou (object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
Entities Mentioned
U
Ukhā (fire-pan/earthen vessel as sacred seat) / Agni (implicitly)A
AśvinsRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes