Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Diś (Zenith/Ūrdhvā) with Paṅkti and high stomas; Indraic victory motif against Namuci
Chandas: Yajus formula with embedded chandas designation (Paṅkti named)

ऊ॒र्ध्वामा रो॑ह प॒ङ्क्तिस्त्वा॑ऽवतु शाक्वररैव॒ते साम॑नी त्रिणवत्रयस्त्रि॒ᳪशौ॒ स्तोमौ॑ हेमन्तशिशि॒रावृ॒तू वर्चो॒ द्रवि॑णं॒ प्रत्य॑स्तं॒ नमु॑चे॒ः शिर॑ः

ūrdhvāmā́ róha paṅktís tvā’vatu śākvara-raivaté sā́manī triṇava-trayastriṃśáu stómau hemanta-śiśiráu ṛtū várcó dráviṇaṃ práty-astaṃ námuceḥ śíraḥ

Besteige die obere (Richtung): Paṅkti möge dich schützen; die Śākvara- und Raivata-Sāmans seien dein; Triṇava und Trayastriṃśa seien die Stomas; Hemanta und Śiśira seien die Jahreszeiten; Glanz sei der Schatz; und niedergeworfen sei das Haupt des Namuci.

ऊ॒र्ध्वाम् । आ । रो॑ह । प॒ङ्क्तिः । त्वा॑ । अ॒व॒तु॒ । शा॒क्व॒र॒रै॒व॒ते । साम॑नी । त्रि॒ण॒व॒त्र॒य॒स्त्रि॒ᳪशौ॒ । स्तोमौ॑ । हे॒म॒न्त॒-शि॒शि॒रौ । ऋ॒तू । वर्चः॑ । द्रवि॑णम् । प्र॒ति । अ॒स्त॒म् । नमु॑चेः । शिरः॑

ऊर्ध्वाम्upward (direction/way)
ऊर्ध्वाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
towards, up (prefix)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
रोहascend! / climb!
रोह:
TypeVerb
Root√रुह् (रुहँ बीजजनने/आरोहणे)
पङ्क्तिःthe Paṅkti (metre/chant)
पङ्क्तिः:
Kartā
TypeNoun
Rootपङ्क्ति (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अवतुmay (it) protect
अवतु:
TypeVerb
Root√अव् (अवँ रक्षणे)
शाक्वररैवतेin/with the Śākvara-Raivata (Sāman)
शाक्वररैवते:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (compound epithet)
Rootशाक्वर-रैवत (प्रातिपदिक; सामविशेष)
सामनिin the Sāman (chant)
सामनि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
त्रिणवत्रयस्त्रिंशौ(the two) 93- and 33-(fold)
त्रिणवत्रयस्त्रिंशौ:
Kartā
TypeAdjective (numeral compound)
Rootत्रिणवत्-त्रयस्त्रिंश (संख्यावाचक-समास)
स्तोमौthe two stomas (hymn-forms)
स्तोमौ:
Kartā
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
हेमन्तशिशिरौHemanta and Śiśira (the two seasons)
हेमन्तशिशिरौ:
Kartā
TypeNoun
Rootहेमन्त-शिशिर (प्रातिपदिक-द्वन्द्व)
ऋतूthe two seasons
ऋतू:
Karma
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
वर्चःsplendour, lustre
वर्चः:
Karma
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
द्रविणम्wealth
द्रविणम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards, against (prefix)
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
अस्तम्to the setting (down), to rest
अस्तम्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable (directional)
Rootअस्त (प्रातिपदिक/अव्ययप्राय; ‘अस्तं गम्’)
नमुचेःof Namuci
नमुचेः:
Sambandha
TypeNoun (proper)
Rootनमुचि (प्रातिपदिक; असुरनाम)
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Ū
Ūrdhvā Diś (Zenith/Upward Region)
P
Paṅkti (meter/ordering power)
S
Sāman (Śākvara)
S
Sāman (Raivata)
S
Stoma (Triṇava)
S
Stoma (Trayastriṃśa)
H
Hemanta and Śiśira (Seasons)
I
Indra (victory motif)
N
Namuci (as adversarial force)