Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission; specific ṛṣi not explicitly marked for this prose-formula in common anukramaṇī usage)
Devata: Aditi (as Earth/support) and Agni (as guardian of havis); with implicit bandhu to Svar (heavenly light)
Chandas: Yajus (prose formula; not metrical in the strict ṛc-sense)

भू॒ताय॑ त्वा॒ नारा॑तये स्व॒रभि॒विख्ये॑षं॒ दृᳪह॑न्तां॒ दुर्या॑ः पृथि॒व्यामु॒र्वन्तरि॑क्ष॒मन्वे॑मि पृथि॒व्यास्त्वा॒ नाभौ॑ सादया॒म्यदि॑त्या उ॒पस्थेऽग्ने॑ ह॒व्यᳪ र॑क्ष

bhū́tāya tvā nā́rātaye svar-abhí-vikhyéṣaṃ dṛ́ṃhantāṃ dúryāḥ pṛthivyā́m urv àntárikṣam ánvemi pṛthivyā́s tvā nā́bhau sādayāmy ádityā upásthe ’gne havyáṃ rakṣa

Dem fest gegründeten Sein setze ich dich ein, zur Abwehr feindlicher Menschen; ich mache dich offenbar zum himmlischen Licht hin. Fest mögen die Wohnstätten auf Erden werden. Den weiten Mittelraum durchschreite ich der Ordnung gemäß. Im Nabel der Erde lasse ich dich sich niederlassen, im Schoß der Aditi. O Agni, behüte die Opfergabe.

भू॒ताय॑ । त्वा॒ । नारा॑तये । स्व॒र्-अभि॒-विख्ये॑षम् । दृᳪह॑न्ताम् । दुर्या॑ः । पृथि॒व्याम् । उ॒र्व् । अन्तरि॑क्षम् । अन्वे॑मि । पृथि॒व्याः । त्वा॒ । नाभौ॑ । सादया॒मि । अदि॑त्याः । उ॒पस्थे॑ । अ॒ग्ने॑ । ह॒व्यम् । र॑क्ष

भूतायfor (the) being / for existence
भूताय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभूत (√भू) प्रातिपदिक
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
नारातयेfor protection / for rescue
नारातये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootनाराति (प्रातिपदिक)
स्वरभिविख्येषम्(him/it) made manifest with sound; loudly proclaimed
स्वरभिविख्येषम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootस्वर + अभि + √ख्यै (विख्य) (धातु-आधारित प्रातिपदिक/कृदन्त-समास)
दृंहन्ताम्let them strengthen
दृंहन्ताम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√दृंह् (दृंहति)
दुर्याःdwellings; houses
दुर्याः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदुर्य (प्रातिपदिक)
पृथिव्याम्on/in the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
उर्वम्the wide space; broad expanse
उर्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउर्व (प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षम्the mid-region; atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
अन्वेमिI go after; I follow; I seek
अन्वेमि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअनु + √इ (एति)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
नाभौin the navel; at the center
नाभौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
सादयामिI cause to sit; I place
सादयामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√सद् (सादयति, caus.)
अदित्याof Aditi
अदित्या:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap; in the bosom
उपस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हव्यम्the oblation; what is to be offered
हव्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक; √हु से)
रक्षprotect
रक्ष:
क्रिया
TypeVerb
Root√रक्ष्
A
Aditi
A
Agni
S
Svar (implicit)