Dashati 4
Soma Pavamāna’s purification through the pavitra (filter) and his enthronement as the life-giving, wealth-bestowing draught in the sacrifice
Soma Pavamāna
Bright forward-driving and exultant—suited to the ‘flow’ of purified Soma and the promise of gifts
Within the Pavamāna corpus the seer attribution is often treated as traditional/collective; the excerpted mantras do not allow a secure rishi-family identification.
Soma Pavamāna wird durch das pavitra (Filter) geläutert, strömt voran und wird im Opfer als lebensspendender, reichtumschenkender Trank eingesetzt, der die Götter erreicht. Betont werden Gehorsam gegenüber priesterlichen Weisungen (preṣā), die rechte Ausführung gemäß ṛta, sowie Soma als inspirierte Rede/Gesang und als heilige Annäherung an das sadman (ritueller Sitz). Indra, der vornehmste Empfänger, nimmt den honigsüßen Soma auf, erneuert dadurch seine Kraft und gewährt dem Opfernden Vieh, Fülle und Stärke; so erscheint Läuterung als sakrale Verwandlung, die dhī und brahman in Wohlstand und Tatkraft umsetzt.
Mantras
Mantra 1
प्र तु द्रव परि कोशं नि षीद नृभिः पुनानो अभि वाजमर्ष अश्वं न त्वा वाजिनं मर्जयन्तो ऽच्छा बर्ही रशनाभिर्नयन्ति
Ströme nun hervor; setze dich rings um das Gefäß: von den Priestern gereinigt, ströme zur Kraft. Wie man ein kräftiges Ross striegelt, so führen sie dich, den Preisverleiher, den Schnellen, mit Zügeln hin zum heiligen Barhis-Gras.
Mantra 2
प्र काव्यमुशनेव ब्रुवाणो देवो देवानां जनिमा विवक्ति महिव्रतः शुचिबन्धुः पावकः पदा वराहो अभ्येति रेभन्
Dichtkundige Weisheit verkündend, wie Uśanā, legt der Gott die Geburt der Götter dar; von mächtigem Gelübde, mit Reinheit verbündet, der Pāvaka, der Läuterer, schreitet, ebergleich auf seinem Pfad, hin zum Lobesänger, zu Rebhan.
Mantra 3
तिस्रो वाच ईरयति प्र वह्निरृतस्य धीतिं ब्रह्मणो मनीषाम् गावो यन्ति गोपतिं पृच्छमानाः सोमं यन्ति मतयो वावशानाः
Dreifache Rede sendet er aus; der Vahni, der den Ritus trägt, treibt den Gedanken des ṛta voran, die Einsicht des brahman. Die Kühe gehen, fragend, zum Herrn der Herden; die verlangenden Gedanken gehen hin zu Soma.
Mantra 4
अस्य प्रेषा हेमना पूयमानो देवो देवेभिः समपृक्त रसम् सुतः पवित्रं पर्येति रेभन्मितेव सद्म पशुमन्ति होता
Seinen Weisungen folgend und durch den goldenen Ritus: der Gott — gereinigt, der ausgepresste Soma-Saft, mit den Göttern verbunden — geht durch das Sieb, den Läuterer; wie ein Sänger naht er dem heiligen Sitz; der Hotṛ, der Herden verleiht als Frucht des Opfers.
Mantra 5
सोमः पवते जनिता मतीनां जनिता दिवो जनिता पृथिव्याः जनिताग्नेर्जनिता सूर्यस्य जनितेन्द्रस्य जनितोत विष्णोः
Soma strömt: der Erzeuger heiliger Gedanken; der Erzeuger des Himmels, der Erzeuger der Erde; der Erzeuger Agnis, der Erzeuger Sūryas; der Erzeuger Indras und auch Viṣṇus.
Mantra 6
अभि त्रिपृष्ठं वृषणं वयोधामाङ्गोषिणमवावशन्त वाणीः वना वसानो वरुणो न सिन्धूर्वि रत्नधा दयते वार्याणि
Zum dreifach gestützten, kraftvollen Soma, dem Sitz der Lebenskraft, haben die Stimmen erschallt; umgeben von hölzernen (Opfergeräten), wie Varuṇa, wie ein Flussstrom, spendet er, der Schatzgeber, die erlesensten Gaben.
Mantra 7
अक्रान्त्समुद्रः प्रथमे विधर्मं जनयन्प्रजा भुवनस्य गोपाः वृषा पवित्रे अधि सानो अव्ये बृहत्सोमो वावृधे स्वानो अद्रिः
Der ozeangleiche Soma ist vorangeschritten — beim ersten Pressen — die Ordnung setzend, Nachkommenschaft erzeugend, Hüter der Welt; der Starke, auf das wollene Sieb gelegt, der große Soma ist gewachsen; der tönende Pressstein (adri) begleitet ihn.
Mantra 8
कनिक्रन्ति हरिरा सृज्यमानः सीदन्वनस्य जठरे पुनानः नृभिर्यतः कृणुते निर्णिजं गामतो मतिं जनयत स्वधाभिः
Der falbe (hari) Soma, ausgegossen, zieht mit murmelndem Klang dahin; im Bauch des hölzernen (Bottichs) sich setzend, reinigt er sich; von den Priestern angetrieben, wirkt er leuchtende Läuterung; von dort schenkt er Rinder (Reichtum) und erweckt heiligen Gedanken durch seine svadhā.
Mantra 9
एष स्य ते मधुमां इन्द्र सोमो वृषा वृष्णः परि पवित्रे अक्षाः सहस्रदाः शतदा भूरिदावा शश्वत्तमं बर्हिरा वाज्यस्थात्
Dies ist für dich, o Indra, der honigsüße Soma, der Stier des starken Stieres; durch das pavitra (Sieb) hindurchgegangen, der Tausendspender, der Hundertspender, der reichlich Gebende. Möge er auf dem immerwährenden barhis Platz nehmen, am Sitz der Kraft.
Mantra 10
पवस्व सोम मधुमां ऋतावापो वसानो अधि सानो अव्ये अव द्रोणानि घृतवन्ति रोह मदिन्तमो मत्सर इन्द्रपानः
Ströme, o Soma, honigsüß, dem ṛta gemäß; in die Wasser gekleidet, auf die wollene (Filterwolle) gelegt, steige hinab in die Tröge, reich an ghṛta. Der berauschendste, der erfreuende Trank — Indras Getränk.
Frequently Asked Questions
It depicts Soma being pressed and purified through the pavitra (filter), then approaching the ritual seat and becoming the powerful, sweet offering that brings strength and prosperity.
Indra is the chief drinker of Soma in the ritual imagination; the verses present the honeyed Soma as ‘for Indra,’ so Indra’s empowerment and the sacrificer’s rewards are linked.
In this context it is the woollen strainer used in Soma-clarification; passing through it signifies Soma’s ritual purification and readiness to be offered to the gods.