Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

जाम्बवन्तंतुदशभिर्नीलंत्रिंशद्भिरेव च ।सुग्रीवमृषभंचैवसोऽङ्गदंद्विविधंतथा ।।।।घोरैर्दत्तवरैस्तीक्ष्णैर्निष्प्राणानकरोत्तदा ।

jāmbavantaṁ tu daśabhir nīlaṁ triṁśadbhir eva ca |

sugrīvam ṛṣabhaṁ caiva so ’ṅgadaṁ dvividhaṁ tathā ||

ghorair datta-varais tīkṣṇair niṣprāṇān akarot tadā ||

Dann traf er Jāmbavān mit zehn Pfeilen, Nīla mit dreißig, und ebenso Sugrīva, Ṛṣabha, Aṅgada und Dvivida – mit scharfen, schrecklichen Geschossen, die durch Segnungen mächtig waren – sodass sie besinnungslos dalagen, als wären sie leblos.

जाम्बवन्तम्Jāmbavān
जाम्बवन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjāmbavant (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपातः
दशभिःwith ten
दशभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootdaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (करण), बहुवचनम्; ‘with ten’ (elliptic with arrows)
नीलम्Nīla
नीलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnīla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
त्रिंशद्भिःwith thirty
त्रिंशद्भिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Roottriṃśat (संख्या-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (करण), बहुवचनम्; ‘with thirty’
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
सुग्रीवम्Sugrīva
सुग्रीवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsugrīva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
ऋषभम्Ṛṣabha
ऋषभम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootṛṣabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
एवalso
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्
अङ्गदम्Aṅgada
अङ्गदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaṅgada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
द्विविधम्Dvividha
द्विविधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdvividha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्; proper noun
तथाlikewise
तथा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकार-अव्ययम् (in the same way)
घोरैःterrible
घोरैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (करण), बहुवचनम्; qualifying ‘dattavaraiḥ’/‘(śaraiḥ)’
दत्तवरैःboon-endowed
दत्तवरैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootdatta (कृदन्त; √dā) + vara (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (dattāḥ varāḥ yeṣām = boon-granted); तृतीया बहुवचनम्; qualifying (elliptic) ‘śaraiḥ’
तीक्ष्णैःsharp
तीक्ष्णैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Roottīkṣṇa (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (करण), बहुवचनम्; qualifying (elliptic) ‘śaraiḥ’
निष्प्राणान्lifeless, deprived of breath
निष्प्राणान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootniṣ-prāṇa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (prāṇāḥ na santi yeṣām); पुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), बहुवचनम्; predicate object complement of ‘akarot’
अकरोत्made, rendered
अकरोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
तदाthen
तदा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकाल-अव्ययम् (at that time)

Then he struck Jambavan with ten, Neela with thirty, and Sugriva, Rshaba and Angada. In the same way Dwivida with sharp and terrific arrows that were bestowed upon him as boons and made them lose consciousness.

J
Jāmbavān
N
Nīla
S
Sugrīva
Ṛṣabha
A
Aṅgada
D
Dvivida
I
Indrajit (implied)

FAQs

Power ‘backed by boons’ is not automatically dharmic; the Ramayana repeatedly implies that legitimacy comes from satya and righteous ends, not from extraordinary weapons.

Indrajit incapacitates multiple leading Vānara allies—Sugrīva and others—by intense volleys.

Endurance is implied in the Vānara leaders’ continued participation despite grievous wounds; Indrajit’s side displays sheer might rather than moral virtue.