Shloka 80

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

Devanagari script

मयातुमोक्षितस्यास्यसुग्रीवस्यमहात्मनः ।अप्रीतिश्चभवेत्कष्टाकीर्तिनाशश्चशाश्वतः ।।।।

Transliteration

mayā tu mokṣitasya asya sugrīvasya mahātmanaḥ | aprītiś ca bhavet kaṣṭā kīrtināśaś ca śāśvataḥ ||

Translation

Doch wenn ich selbst diesen großherzigen Sugrīva befreien würde, brächte ihm das bittere Unzufriedenheit und einen dauerhaften Verlust an Ehre und Ruhm.

Word by Word

• मया: by me
• मया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• तु: but
• तु: —
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: निपातः/अव्ययम् (particle; contrast/emphasis)

• मोक्षितस्य: of (him) having been released
• मोक्षितस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: mokṣita (कृदन्त; √muc धातु)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त), ‘released’ इति; अस्य/सुग्रीवस्य विशेषणम्

• अस्य: of this (man); his
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• सुग्रीवस्य: of Sugriva
• सुग्रीवस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: sugrīva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• महात्मनः: of the great-souled one
• महात्मनः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: mahātman (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘महान् आत्मा’ इति कर्मधारयः; सुग्रीवस्य विशेषणम्

• अप्रीतिः: displeasure
• अप्रीतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: aprīti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• भवेत्: would arise
• भवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √bhū (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• कष्टा: painful; grievous
• कष्टा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: kaṣṭa (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अप्रीतेः विशेषणम्

• कीर्तिनाशः: loss of fame
• कीर्तिनाशः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kīrti (प्रातिपदिक) + nāśa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कीर्तेः नाशः’

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• शाश्वतः: everlasting
• शाश्वतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: śāśvata (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कीर्तिनाशस्य विशेषणम्

Context

"If Sugriva is released by me, he will not be happy forever. His fame will be lost."

Characters & Entities

• Hanumān
• Sugrīva
• kīrti (honor/fame)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes protecting another’s rightful honor: help must be offered in a way that does not strip a leader of agency and earned reputation.

What is the narrative situation?

Hanumān considers whether to intervene directly to free Sugrīva and decides that premature rescue could damage Sugrīva’s standing.

Which character virtue is emphasized?

Sensitivity to kīrti (honor) and wise restraint—Hanumān’s strength is guided by ethics, not impulse.