Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

कुम्भकर्णोपदेशः

Kumbhakarna’s Counsel and War-Boast to Ravana

शृणुराजन्नवहितोममवाक्यमरिन्दम ।।6.63.30।।अलंराक्षसराजेन्द्र सन्तापमुपपद्यते ।रोषं च सम्परित्यज्यस्वस्थोभवितुमर्हसि ।।6.63.31।।

śṛṇu rājan avahito mama vākyam arindama || 6.63.30 ||

alaṃ rākṣasarājendra santāpam upapadyate | roṣaṃ ca samparityajya svastho bhavitum arhasi || 6.63.31 ||

Höre, o König, aufmerksam auf meine Worte, o Bezwinger der Feinde. Genug dieser Trauer, o Herr der Rākṣasas; lege auch den Zorn ab und gewinne wieder Festigkeit, sei wieder du selbst.

शृणुlisten
शृणु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; listen!
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
अवहितःattentive
अवहितः:
Karta (कर्ता: addressee state)
TypeAdjective
Rootअवहित (प्रातिपदिक; अव√धा क्त)
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; attentive/collected
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; genitive singular
वाक्यम्words
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अरिन्दमO subduer of enemies
अरिन्दम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअरिन्दम (प्रातिपदिक: अरि + दम)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुष (अरिं दमयति इति)
अलम्enough
अलम्:
Pratiṣedha/Anujñā (निवृत्ति-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootअलम् (अव्यय)
Formपर्याप्त्यर्थक-अव्यय (enough; stop)
राक्षसराजेन्द्रO lord of the Rakshasa kings
राक्षसराजेन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराक्षस-राज-इन्द्र (प्रातिपदिक: राक्षस + राज + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (राक्षसानां राज्ञां इन्द्रः)
सन्तापम्grief/torment
सन्तापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसन्ताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular
उपपद्यतेbefits/comes upon
उपपद्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप√पद् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; befits/comes to (you)
रोषम्anger
रोषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (and)
सम्परित्यज्यhaving abandoned
सम्परित्यज्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम्+परि√त्यज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा/ल्यप्-अर्थ, absolutive); having completely abandoned
स्वस्थःcalm/healthy-minded
स्वस्थः:
Karta (कर्ता: state)
TypeAdjective
Rootस्वस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective
भवितुम्to become
भवितुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formकृदन्त (तुमुन्, infinitive); to become
अर्हसिyou should
अर्हसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्ह् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; you ought/are fit

"Listen to my words, Rakshasa king! You are a scourge of enemies. Put aside this sorrow. Give up the agony also. Be normal. You ought to be your normal self again."

K
Kumbhakarṇa
R
Rāvaṇa
R
rākṣasa

FAQs

A ruler’s dharma requires mastery over grief and anger; only a steady mind can choose satya (truth) and hita (beneficial action).

Kumbhakarṇa directly addresses Rāvaṇa, urging him to calm down and hear counsel.

Prudence and emotional discipline—restoring clarity before decisive action.