Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

कुम्भकर्णस्य प्रबोधनम्

The Awakening and Commissioning of Kumbhakarna

येराक्षसामुख्यतमाहतास्तेवानरैर्युधि ।।6.62.16।।वानराणांक्षयंयुद्धे न पश्यामिकदाचन ।नचापिवानरायुद्धेजितपूर्वाःकदाचन ।।6.62.17।।

ye rākṣasāḥ mukhyatamā hatās te vānarair yudhi ||6.62.16||

vānarāṇāṁ kṣayaṁ yuddhe na paśyāmi kadācana |

na cāpi vānarā yuddhe jitapūrvāḥ kadācana ||6.62.17||

Die vornehmsten unserer Rākṣasas sind im Kampf von den Vānara erschlagen worden. Doch sehe ich niemals, dass die Vānara im Krieg zugrunde gehen; und auch sind die Vānara in diesem Gefecht noch nie als besiegt bekannt gewesen.

येthose who
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्ध/यः-तद् समन्वय (relative pronoun)
राक्षसाःRakshasas
राक्षसाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
मुख्यतमाःthe foremost
मुख्यतमाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुख्यतम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; अतिशय (superlative) विशेषणम्
हताःkilled
हताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु)
Formक्त (PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying राक्षसाः)
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तद्-प्रत्यय (correlative)
वानरैःby Vanaras
वानरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण/कर्ता (by the Vanaras)
युधिin battle
युधि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुध् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (in battle)
वानराणाम्of the Vanaras
वानराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्ध (of the Vanaras)
क्षयम्destruction
क्षयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
युद्धेin war
युद्धे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (in war)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
पश्यामिI see
पश्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलट् (present); परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
कदाचनever
कदाचन:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (ever/at any time)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चय (also/even)
वानराःVanaras
वानराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
युद्धेin war
युद्धे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
जितपूर्वाःpreviously defeated
जितपूर्वाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजित-पूर्व (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (जितं पूर्वं येषाम्/यैः); क्त ‘जित’ + ‘पूर्व’; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying वानराः)
कदाचनever
कदाचन:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (ever)

"Of the Rakshasas, the chiefs have been killed in war by Vanaras. But I did not see even one Vanara to have been killed in war. Vanaras have not failed to succeed in war."

R
Rāvaṇa
K
Kumbhakarṇa
R
rākṣasas
V
vānaras

FAQs

The verse frames a Dharma-logic of outcomes: when a cause is aligned with righteousness, it gains ‘force’ beyond mere numbers, while adharma begins to lose its best supporters.

Rāvaṇa reports battlefield results: elite rākṣasas are falling, while the vānaras appear to remain unbroken and undefeated.

Collective courage and resilience of the vānaras—steadfastness under combat pressure.