Previous Verse
Next Verse

Shloka 64

कुम्भकर्णविबोधनम्

The Awakening of Kumbhakarna

निद्राविशदनेत्रस्तुकलुषीकृतलोचनः ।चारयन् सर्वतोदृष्टिंतान् ददर्शनिशाचरान् ।।।।

nidrā-viśada-netras tu kaluṣīkṛta-locanaḥ | cārayan sarvato dṛṣṭiṃ tān dadarśa niśācarān ||

Mit vom Schlaf noch getrübten Augen und verdunkeltem Blick ließ er seine Augen ringsum schweifen und sah jene nächtlichen Rākṣasas.

निद्राविशदनेत्रःhaving eyes clear with sleep (sleepy-eyed)
निद्राविशदनेत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिद्रा + विशद + नेत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—निद्रया विशदानि नेत्राणि यस्य (तत्पुरुष-विशेषण)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थे
कलुषीकृतलोचनःwith eyes made dull/blurred
कलुषीकृतलोचनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकलुषीकृत + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कलुषीकृते लोचने यस्य (तत्पुरुष-विशेषण)
चारयन्directing/turning (his gaze)
चारयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootचर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे—"while directing"
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
दृष्टिम्gaze, sight
दृष्टिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तान्those
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
निशाचरान्night-rangers (Rakshasas)
निशाचरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिशाचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

With sleepy eyes casting his glance at the night rangers looked at all of them.

K
Kumbhakarṇa
N
Niśācaras (rākṣasas)

FAQs

Alertness and situational awareness are implied as a leader’s duty—one must quickly assess circumstances before acting.

Kumbhakarṇa, newly awakened, looks around and notices the gathered rākṣasas.

Readiness to perceive reality clearly (pramāda-rahitatā), even immediately after waking.